Louis Couperus, Zieltje
BOEKVERSLAG "Zieltje" van Louis Couperus
1. Biografie van de schrijver
Louis Marie Anne Couperus (Den Haag 10-6-1863, De Steeg 16-7-1923) was een Nederlandse
schrijver, afkomstig uit een familie van Nederlands-Indische ambtenaren en bracht een deel
van zijn jeugd op Java door.
Hij maakte de Haagse HBS niet af en ging op advies van Ten Brink Nederlands studeren.
Hij maakte zijn debuut als dichter in "De Nieuwe Gids" en schreef ook voor
"De Nederlandse Spectator". Nieuwe Gids-lezers vonden zijn poëzie
onaanvaardbaar en Couperus kreeg pas succes toen hij proza ging schrijven, waar hij een
bijzondere aanleg voor bleek te hebben. Zijn totale overe is even verscheiden als
omvangrijk en is te verdelen in drie groepen:
Psychologisch-realistische romans; vanaf "Eline Vere" (1889) tot "Van
oude menschen, de dingen dievoorbijgaan" (1906). In zijn romans werd een breed
panorama van weelde, decadentie, standswaan, levensmoeheid en levensaanvaarding
beschreven.
Intussen was Couperus getrouwd met zijn nicht Elisabeth Baud en had hij zich in
Zuid-Frankrijk en Italië gevestigd.
II. Historische romans; deze vinden bijna allemaal plaats in het Middellandse
Zeegebied. Van "De Berg van Licht" (1905-1906) tot "Iskander" (1920)
duurt deze periode van grote fantasieën en verbeeldingen, gekenmerkt door decadentie en
pessimisme.
III. Intussen was Couperus gaan schrijven voor het Haagse dagblad "Het
Vaderland". Voor dit dagblad schreef hij lange reeksen van vertellingen, causerieën,
brieven, impressies, essays en sprookjes, waarin hij inspeelde op de ironische geest van
de toeschouwer, die geniet van het leven, maar weet hoe vluchtig het is.
In deze laatste groep openbaart hij zijn gehele persoonlijkheid moeiteloos.
Eigenlijk is Louis Couperus in Nederland zijn leven lang onderschat, want geen één
prozaïst van zijn generatie evenaart hem in veelzijdigheid, vakmanschap, levenswijsheid
en psychologisch begrip.
2. Titelverklaring
De titel "zieltje" slaat op het feit dat kinderen niet altijd alleen
maar vrolijk en gelukkig zijn. De ziel; dus het gevoel van een mens, speelt een
belangrijke rol in een mensenleven, ook al in de jeugd van mensen. Vandaar
"zieltje"; daar ligt namelijk bij een mens het gevoel, z'n emoties vast.
3. Thema
De schrijver wil met het verhaal duidelijk maken dat niemand tegen eenzaamheid kan. Een
mens kan ook eenzaam zijn als hij veel mensen om zich heen heeft.
Ook wil de schrijver laten zien dat een kind niet altijd alleen maar vrolijk is, maar
dat het ook ongelukkig kan zijn en zelfs zo ongelukkig dat het zelfmoord zou kunnen
plegen, hoewel ik bij het laatste mijn vraagtekens zet.
4. Motieven
De eenzaamheid en het trieste gevoel van Karteltje komen steeds terug in het verhaal.
Ook oom Frank komt veel voor in het verhaal; eerst als iemand die Kareltje opvrolijkt en
later als de oorzaak van de zelfmoord van Kareltje.
5. Tijd
Het verhaal is chronologisch verteld. Dit verhaal kan zich altijd afspelen, want het
gevoel van een mens is eeuwig; d.w.z. zolang er mensen op deze aardbol wonen, zullen ze
altijd gevoel hebben, nooit hun emoties verliezen.
6. Ruimte
Het verhaal speelt zich af in een woonwijk en het merendeel in een huis.
7. Genre
Dit is typisch een roman.
8. Samenvatting
Het ventje Kareltje was een zeven jarig jongetje dat woonde bij zijn ouders en oudere
broers en zussen, maar hij was voornamelijk bij Lina (de meid) in de kinderkamer.
Kareltje was een stil en verlegen jongetje, dat nooit aandacht kreeg van zijn ouders of
van zijn broers of zussen. Ze hadden het altijd te druk met school, werk of met elkaar,
waardoor ze Kareltje niet zagen staan. Hij bracht dan ook de meeste tijd spelend in de
kinderkamer door en hij fantaseerde dat zijn kamer de hele wereld was. Zoals al eerder is
gezegd, was Kareltje een erg verlegen jongetje. Dit veranderde drastisch toen de broer van
zijn moeder, oom Frank, een tijdje kwam logeren. Omdat oom Frank Kareltje wel aandacht
schonk (weliswaar uit medelijden), werd Kareltje zelfs een beetje brutaal tegen zijn
broers, zussen en ouders. Toen vertrok oom Frank weer en Kareltje werd weer even stil en
verlegen als altijd. Wat zou hij toch graag bij oom Frank gaan wonen, maar dat was een
droom die nooit uit zou komen.
Kareltje ging op vakantie en daar aangekomen kwam hij op het idee dat hij een vondeling
zou kunnen zijn. Waarom zouden ze hem anders altijd zo buiten luiten? Hij vroeg het aan
zijn moeder, maar zij vond het maar een rare vraag en ontkende het. Kareltje geloofde haar
niet. Toen, jaren later, kwam oom Frank weer langs. Alles was anders. Kareltje kreeg niet
meer de aandacht van oom Frank zoals vroeger, immers hij was nu niet klein meer, wel was
hij nog stil en verlegen. Maar door dit gebrek aan aandacht, verdween zijn enige goede
herinnering aan zijn jeugd als sneeuw voor de zon. Enkele dagen daarna begaf hij zich naar
de tuin en liep de sloot in...
9. Eigen Mening + stijl + sfeer
In dit verhaal wordt net zoals in "De Kleine Johannes" heel erg diep ingegaan
op de gedachtegang van het kind. Af en toe zelfs zo diep, dat je de gevoelens van het kind
haast kunt beleven. Ik vind overigens dat dat bij de overige karakters niet zo goed is
uitgediept.
Door het precies beschrijven van Kareltjes karakter, kan ik me goed inleven in
zijn persoonlijkheid, wat ik niet kan zeggen van de andere personen. Wat ik zo goed vindt
aan het verhaal is het stuk dat overgaat van het stille, verlegen Kareltje in een Kareltje
dat helemaal opleeft. Dat is dus het stuk waarin oom Frank erbij komt. Het opleven van
Kareltje kun je bijna voelen, het komt allemaal heel echt over.
Ik vond dat het verhaal, qua zinsopbouw, raar was geschreven: de zinnen waren lang en
er zaten redelijk wat moeilijke en verouderde woorden in. Dus wat ik zo goed vond aan de
inhoud, het precies beschrijven van de gevoelens van Kareltje (zodat je je er ook goed in
kunt inleven), vond ik minder goed bij de verwoording ervan: De gevoelens worden wel goed
beschreven, maar niet zoals een kind dat zou doen. Daarbij komt ook dat wat ik eerder zei
over de gevoelens, dat ze zo echt leken, weer wat minder waarschijnlijk doet voorkomen als
je het einde leest, waarin de jongen zelfmoord pleegt. Aangezien het nog maar een kind is,
vind ik het een beetje onwaarschijnlijk dat hij zelfmoord pleegt, hij is immers nog een
kind en ik denk dat er maar heel weinig kinderen van die leeftijd zullen zijn die
zelfmoord plegen. Daar denken ze volgens mij nog niet eens over na. |