Voorschrift: Voor Perkin Walker.

Samenvatting

Belangrijke passages

Blz.11: Ik dommelde in, en begon te dromen. Het ritmiese kloppen van de wielen veranderde, in mijn droom, in het geluid van een diepe gong die op een onheilspellende wijze iets aankondigde, zoals in een film de nadering van het gevaar of het onheil. Ik ging een trap op. Ik kwam in een lange gang, waarvan het einde zich in schemer verloor. Waar was ik? Een hotel, naar alle waarschijnlijkheid....Er was niemand te zien, maar het langzame, alarmerende kloppen zwol aan, en naderde....Ik moest maken dat ik wegkwam, maar waarheen?....
Iemand in de wagon ging naar het toilet, opende en sloot de schuifdeur van het balkon, en ik werd kreunend wakker. Nu ja, een droom, verder niets: ik had kennelijk geen zin in een hotel, de komende nacht, dat was wel duidelijk....

Blz.17: "Het zelfmoordpercentage is in hotels het hoogst", vertelde ik deskundig. "Wat blijft er over? In bed de Bijbel lezen? Ja, of je eigen liggen afrukken, natuurlijk."
Dat was wel grof, maar met deze zogenaamd stoere soldatentaal had ik haar niet zichtbaar geschokt. "Wat U wilt...." sprak ze, op een toon alsof alles wat zij en ik zeiden dingen waren die vanzelf spraken en geen enkel probleem inhielden: "U kunt ook bij mij slapen."

Blz.25: De idee dat ze misschien welgesteld was, wond mij op: ze was rijk, maar daarbij natuurlijk "zeer eenzaam": zo behoorde dat, en ze "hunkerde" dan ook naar liefde.

Blz.27: "De maan is onze moeder", sprak ik met zachte nadruk, "dat kan toch iedereen zien?....Zij beschermt ons....Zij waakt over ons....". "Ja?....Zie je dat zo, Gerard?...."zeide Christine zacht. Ik dacht nu aan iets anders. Was er werkelijk niemand anders in het huis? Bestond er geen echtgenoot die op reis was, bijvoorbeeld? Dan was het niet fraai, wat ik in de zin had, want ik keurde het niet goed - toen net zo min als nu - omwille van een even kortstondig als zondig zingenot iemands geluk te vernielen.

Blz.28: "Ik vind je erg lief"....sprak ik zacht.
Als beseften wij beiden tegerlijkertijd dat de scène lang genoeg geduurd had om elk van ons zekerheid te verschaffen over de wijze waarop wij de nacht gingen doorbrengen, liepen wij terug naar het huis, waarbij ik naast haar lopend, met één hand teder haar nek kneedde en streelde. Welk een droom van een hals voor een onthoofding, kon ik niet nalaten te denken.

Blz.29: De dwanggedachten aangaande een pijniging van haar weerloze lichaam lieten zich niet geheel het zwijgen opleggen, maar daarbij liet ook de rede zich horen: Christine was heel wat meer dan een domme slet of een lichamelijke automaat: ze kon "echte warmte schenken", hield ik mijzelf plechtig voor, jawel.

Blz.30-31: Een kosmies noodlot? Neen, maar toch waren wij beiden nauwelijks door eigen wil en wel degelijk door een beschikking waarover wij geen zeggenschap hadden, tot elkaar gevoerd. Ik gevoelde mij sentimenteel worden. "Ik dacht....", sprak ik, en wachtte even. "Zullen we vannacht maar bij elkaar slapen?"
"Ja, dat is goed, Gerard", antwoordde Chridtine eenvoudig.
Zie je, dat had ik hoffelijk en beschaafd opgelost vond ik: als een man van de wereld, die van alles had medegemaakt, maar die zijn hartstocht ook van een afstand kon beschouwen, en ik had Christine keurig in haar waarde gelaten bovendien. En morgen zouden we wel zien, hoe de boel precies in elkaar zat. Maar nu overviel mij, na mijn vlagen van gelatenheid en sentimentaliteit, ter afwisseling een gevoel van schuldig mededogen. Ik keek naar Christine, en vroeg mij niet meer af, wat voor een vrouw zíj, maar wat voor een man ík was. "Jammer", zeide ik bij mijzelve, "want je bent echt wel een lieve meid. Jij denkt dat je een man mee naar huis hebt genomen, maar hij is gewoon een flikker: een kat in de zak."

Blz.34: "Je bent wèl mooi", sprak ik op een van vertedering bijna verwijtende toon. "Je hebt....alles....Je hebt ook wel iets van....van - "Ik aarzelde opeens. "Ook iets van wat....?" wilde Christine nieuwsgierig weten. Nu ja, al die omzichtigheid...."Je hebt ook iets van een hele mooie jongen...." deelde ik haar mede. Het was mij ontsnapt, en er was zelfs iets van waar....
"Vind je?" vroeg Christine gevleid. Mijn opmerking maakte haar schoonheid nog universeler, en daar ging het om - mijn woorden hadden bij haar geen enkele verdenking opgeroepen.
"Nu maar geen uitstel, mooi dier van me", zeide ik zacht maar beslist. "Kom eens bij me." Ze kwam bij me liggen, en ik begon me van haar meester te maken. Mijn betrekkelijke onervarenheid en onbedrevenheid - gebreken die zich in een liefdesspel gewoonlijk door een te grote haast in opeenvolging van handelingen verraden - schenen haar te ontgaan, en zij scheen zich wat betreft de mate van roes waarin ik haar deed geraken, geenzins tekort gedaan te achten.

Blz.35: Het kon in de wereld vreemd toegaan. Ik was anders dan anderen, maar zelfs binnen dat anders zijn was ik anders. Want hoewel mijn geaardheid mijn liefdesverlangen en werelijke begeerte zich uitsluitend tot een jongen of een man deed richten, koesterde ik jegens vrouwen geenzins - zoals dat helaas bij vele van mijn "gevoelsgenoten" wèl het geval was - gevoelens van verachting, haat of angst.

Blz.36: En aldus, zo lief en zo mooi als zij mocht zijn, was het mij niet gegeven haar werkelijk te kunnen begeren of verliefd op haar te geraken. Ik gevoelde dit als een smartelijk onrecht dat ik, zonder dat ik zulks wilde of goedkeurde, haar in gehoorzaamheid aan een duister lot moest aandoen. Het lot, jawel; of, met een ander woord: God. Was het onrecht uit God? Dat wil zeggen: kwam het onrecht rechtstreeks, en in overeenstemming met Zijn eigen goddelijke en vrije Wil, uit Hem voort? Het was zondig, zulk een vraag toe te laten, maar je kon er niet altijd omheen.

Blz.38: Met alle moed die ik kon vergaren, durfde ik achter mij te kijken....Een gestalte was boven aan de trap verschenen, en in die gestalte was dat geluid, dat kloppen....Ik stond verlamd van angst. De gestalte schreed door de gang in mijn richting, en opeens hield het kloppen op. De gedaante hield op enkele passen van mij stil. En nu zag ik, terwijl ik herademde, dat er eigenlijk niets schrikwekkends aan de gestalte was: het was een broodmagere, oude man in een gitzwart, net kostuum en een keurig wit overhemd....De gérant van het hotel?....De man diepte iets op uit zijn kolbertzak, iets als een staafje of buisje dat hij nu, misschien onopzettelijk, op mij richtte....Ik keek opeens bijna recht in de holte van dat buisje, als in....een loop....de loop van....?
Neen, God zij dank schrik om niets: het was geen revolver, maar het holle uiteinde van een sleutel, dood(!)gewoon een fors formaat ouderwtse sleutel....De man draaide zich half van mij af, trad op een deur toe, en stak de sleutel in het slot. Een deur....jawel, maar wel een bizondere deur, en niet direkt die van een hotelkamer....Eerder geleek het mij de deur van een oude kast, of van een fraai, antiek kabinet....Het was een in de lichtgrijze gangwand zich duidelijk aftekende dofzwarte deur, met een uit het deurprofiel verhoogd naar voren tredend rechthoekig middenpaneel, waarvan de facetranden met een gouden bies waren afgezet....
De man draaide de sleutel om in het slot, en opende de deur op een kier, maar niet naar binnen: de deur ging naar de gang open, wat toch bizar was voor een deur in een hotel....En nu, de deur slechts een klein eindje geopend houdend, draaide hij zijn hoofd om en keek mij plotseling midden in mijn gezicht....Ik wilde schreeuwen, maar waarom?....De blik van de oude man was in het geheel niet dreigend, hoogstens treurig en weemoedig, als van iedere afgeleefde sukkelaar die nog wat mocht bijverdienen in een hotel....Neen, niets aan de hand....En nu knipoogde hij zelfs....maar waarom bleef hij dat ene oog dichthouden?...
Zijn verwelkt, grauwe mond ging open en er kwam een geluid uit, zoals ik nog nooit eerder in mijn leven gehoord had, zo angstaanjagend....terwijl, neen....terwijl het toch gewoon de uitgebluste stem was van een oude man....Hij....grote God....hij zong, maar was dat zingen?....
"Tierelierelier....
Wie is nummer vier....?"

Blz.41: Ik schoof over de ondiepe afscheiding tussen de beide bedhelften heen en rukte het dek van Christine haar naakte lichaam....Als ze mij nù afwees, mij nù de toegang weigerde, dan....zoude dat haar dood betekenen....: dan was het bewijs geleverd, dat zij in tovertrance lag, en een heks was....dan zouden mijn vingers, mijn duimen, zich om haar keel sluiten....
Christine gaf zich, half wakker of niet, glimlachend, zelfs met een zekere verrukking naar het scheen, aan mij over....

Blz.44: "Eigenlijk wil ik alleen jou, schat. Ik zou zó weer aan kunnen vallen, weet je dat?...."
Ja, hoor: hier in dit huis moest ik blijven zitten, en me nestelen, op de één of andere manier....Als het moest dan kon ik me heel bescheiden en nederig en onderworpen houden, en haat zogenaamd als meesteres vereren en aan haar voetjes liggen, maar intussen....Ik trok snel de deken over het laken, om de muziektent die zich begon te verheffen, tijdig te verbergen.

Blz.47: Als het Christine haar bedoeling was geweest dat ik mij op dit moment blijvend bij haar vestigde en mij van nu af aan in haar holletje installeerde, dan was ze niet nu reeds met die overhemden te voorschijn gekomen, waar of niet?....Wie weet, zat ik hier heel goed, maar niet als ik nu, meteen, bleef plakken....

Blz.48: Een natuurkind, zij, gewoon een warm, ademend dier, hoe heet het, niets dan warmte en bloed....Een moeder die tien jaar jonger was dan ik, en met wie ik het gratis mocht doen....Ik wist helemaal niet wat Christine deed en hoe ze aan de kost kwam, maar het zat goed, helemaal goed....

Blz.53: Het plaatsnemen in de kapstoel, en het mij nu toevertrouwen aan Christine haar vakkundige handelingen, bracht een dromerige opwinding bij mij teweeg. In zedeloze fotoblaadjes, die het natuurlijke schaamtegevoel en de huwelijksmoraal ondermijnden en die toen - maar toen waren heel wat dingen beterdan thans - nog door de polietsie in beslag werden genomen, werden de meest ongehoorde handelingen in kapstoelen afgebeeld, waarbij een kapster een fantasieloze handelsreiziger in het kruis ontblootte en op niet nader te beschrijven wijze diens lust bevredigde. Ja, lust gevoelde ik nu ook, maar, en niet slechts door de gedachte aan de onsmakelijke boekjes - die pure godslastering waren omdat ze de schepping van de mens naar Gods gelijkenis loochenden - bij die lust ook een besef van het leugenachtige van alles wat ik deed. Ik speelde de stoere man die voor de grap tussen de dames in een kapslon ging zitten, maar het was geen grap en geen spel: zich door vrouwen laten verwennen en als een jongetje gekapt, gestreeld, gewassen en aangekleed te worden en het zoete, eindeloze vrouwengeklap over niets aan te horen en als nektar te drinken - dat was de geheime waarheid van mijn verlangen, zoals ik ook heimelijk hoopte dat Christine mijn lippen mooi donkerrood zoude aanzetten en mij ogen fraai zoude beschaduwen en mijn haar in een teder pony model zoude knippen, waar het helaas niet sluik genoeg voor was....Ja, daarna zoude ik weder de man spelen, en haar over de knie leggen omdat zij gepoogd had mij als man te onttronen en te vernederen.

Blz.59: "Een armme dichter mee naar huis nemen en boven op je te trekken, voor tijdverdrijf, om je lust te dienen", mompelde ik bij mijzelf, "meer is het toch niet?...." Moest ik nu de wanhopige aanbidder gaan spelen, of het onverzadigbare, brute dier dat man heette? Opgewonden was ik wel, mede door de dwingende suggestie die van onze opgeslotenheid in het kleine, onpersoonlijke, afgelegen vertrekje uitging, en ruggemergsap had ik nog voldoende in voorraad. Als ik haar nu greep....haar tegen het buro duwde....haar fraaie geplisseerde rokje van haar, haar....zeg het maar....naar beneden trok en haar dan "nam", zo heette dat toch?....Zoude ze schreeuwen of schandaal maken?....Neen, denkelijk niet, zo vlak aan de straat....en ze was niet zo gauw van haar stuk te brengen: ze wist van wanten.... Hoeveel mannen of jongens zoals ik had ze gehad, voor niks en alsof het vanzelf sprak?...Als ik maar iets wist van haar, maar ik wist niets, absoluut niets....alsof ze niet eens een naam had....Ja, Onderdijk of zulk een soort naam had ik gemeend haar door de telefoon te horen zeggen, jawel: onder aan de dijk in de struiken het met alle jongens doen, op zwoele zomeravonden, die slet....

Blz.61: Al mijn gedachten aan en over Christine zelf waren verdwenen of op zijn minst futiel (nietig) geworden. Die jongen....zijn gezicht....zijn kleren....:alles was in deze enkele sekonden als in een donkere kamer voor altijd in mijn hart afgedrukt, als het ware het geëtst....Hoe iemand in zijn vrije tijd tot zulke gedachten kon komen, bleef onverklaarbaar, maar het was wèl zo: het was, alsof die foto eeuwig was, en altijd bestaan had, net als de jongen zelf....Hoe kon iemand zoiets denken?....Deze jongen was mijn leven, of mijn dood, wat hetzelfde was....

Blz.63: "Hoor eens, zijn naam en adres, en gauw, het is een zaak van leven en dood.... Nee, niet wat jij denkt, ik doe die jongen geen kwaad. Leven of dood, ja....maar niet van hem: joúw leven of jouw dood, schatje, als je mij zijn naam en adres wel of niet geeft, zie je...." Ze zoude denken dat ik jaloers op hem was, allicht....Jaloers? Misschien, ja, maar niet op hem, dacht je dat
....slet, dacht je dat?....Nee, niet op hèm....

Blz.65: "Ik wou dat ik bij je kon blijven, konijntje", fluisterde ik. "Maar ik kom terug. Volgend weekeinde? Is dat goed, schat?...."Het wond mij op, op een toon van smeking te bezigen, en afhankelijk en onderwerping voor het te wenden....voor het doel, het grote doel....het heilige doel....Nooit in de wereldgeschiedenis was een aanbidder zo volhardend en onstuimig geweest als ik bij haar....Ik kwam terug, hier....o ja....

Blz.70: (Men heeft wel beweerd, dat ik een losbandig mens zoude zijn, en de "vrije" sexualiteit zoude prediken - alsod zoiets werkelijk zoude bestaan - maar ik heb altijd beseft, zoals ik het ook getuigd heb, dat de sexuele daad zondig is wanneer men niet bereid is aan de ander zijn liefde en vriendschap te wijden. Maar dit terzijde, en : niet tobben.)

Blz.84: (Ik moet hierbij zeggen dat ik toen nog niet, zoals nu, inzag dat onbeholpen of in clichétermen verwoorde gevoelens desondanks best echt en diep kunnen zijn.)

Blz.87: Ik hoopte nu op het ontstaan, tussen ons, van een eventegennatuurlijke als "hoogstaande" vertrouwelijkheid, waarbij ik de nobele minnaar zoude spelen, die geheel belangeloos, uitsluitend het geluk, en niets anders, van zijn geliefde voor ogen had.
Blz.90: Mijn hart bonsde. Ik bevoelde en streelde Christine overal, waar hij haar in mijn verbeelding ging slaan en raken, die lieveling, dat geweldige Duitse - want hij was Duits - aanbeden wrede dier van me....

Blz.95: Ik schoof duizelend van verrukking, mijn deel in haar liefdesgrot naar binnen, die zíjn angel, zíjn liefdesdolk ontvangen en gediend had....Ja, door haar en in haar, tot hèm...."Door Maria tot Jesus..." dacht ik vol vervloering.
"Het geluk gaat vóór, zul je daar altijd aan denken?".... fluisterde ik in Christine haar konijneoortje. Ze glimlachde verzaligd. Maar was het niet zo? Zij zoude hèm medebrengen voor mij....hèm....mijn lot, mijn leven, mijn....
"Kom zoete Dood", viel mij, vóór het inslapen, uit één of andere hymne (plechtige lofzang) in.

Blz.99: Ik dacht niet dat ik in dit kamertje zoude kunnen slapen of mijn solospel der liefde "hem overeind" zoude kunnen krijgen als ik die lul zijn domme smoel op het kastje liet staan: neen, die duwde ik wel een lade in....Hij was dood, maar ik nog lang niet, bedacht ik, zonder dat het mij duidelijk was waarom ik zulk een aggresieve afkeer jegens de onschuldige overledene koesterde.

Blz.100: Iedereen moest dood, Christine in de eerste plaats, en ik ook, maar vooral die geweldige "Herman", die het bij Christine "veel te vlug" deed, maar op wie ik, hoe verzon ik het, nog zo idioot was geweest geil te worden, en voor wie ik me als een portier of een butler in een zijkamertje weg liet stoppen....Hoe was het mogelijk....Zijn strot afknijpen, of zijn kop middendoor klieven, met een bijl, dat moest ik, inplaats van mij morgenavond, hoe heet het, zeg maar gewoon af te liggen rukken terwijl ik naar de geluiden van hun beider domme gekrik en bandenplakkerij luisterde....Flikker of niet, maar daarom kon je toch nog wel een man zijn?....

Blz.103: Elk belangrijk gegeven in het leven was volgens mij een vierkant, althans een driehoek, of althans viervoudig. Wie zaten er in de vier hoeken? In de ene hoek: Christine. In de andere: ik. In de derde hoek: Herman. Maar wie of wat zat er in de vierde hoek? Niemand....Zie je, en daarom klopt er niets van....In het midden van het Vierkant zat de Dood, allicht, maar die zat altijd in het midden, van ieder vierkant, dat was niets bijzonders. Maar wat was een vierkant met éém lege hoek? Onzin....

Blz.106: Ja, intussen lag daar ook nog, vlak vóór mij, de foto van "Mijn" Herman. Ik nam haar op en betuurde haar. Hoe het kwam zoude niemand kunnen uitleggen, maar hij was, net als op het eerste ogenblik dat ik zijn beeltenis aanschouwd had, alles....het leven zelf....leven en dood....

Blz.114: Jawel hoor, het gelukte, en alles zoude verder als een trein lopen, maar, zoals iedere vertegenwoordiger van het geslacht der mensen het zich onmiddelijk als iets gelukt is afvraagt, zo ook vroeg ik mij nu af: wàt was er eindelijk gelulkt, tegenover de zekerheids Doods met hoogstens "de onzekerheid van de ure van dien", en wat stelde het gelukte ooit voor, op de drempel van de oneindige en ondoorgrondelijke nacht?

Blz.116: "....Volgen....Hoe bedoel je...." "Hem volgen. Die van Zichzelf gezegd heeft. Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven" sprak ik nuchter, alsof het een overschrijving van een belegging betrof. "Die ken ik niet." "Wie Hem kent moet van hem houden."

Blz.122: Een nichtenhand was gauw gevuld....Maar als alle mensen nog ergens echt plezier in hadden, wat was daar dan tegen?.... Waarom waren niet allen flikkers zoasl hij, inplaats van almaar man te willen spelen?....Nu ja, dat zoude meteen broodroof voor de psychiaters betekenen....

Blz.128: ....Deze sleutel....was dat niet de sleutel die de man in het hotel, die enge magere man in die droom, de eerste nacht dat ik hier in huis sliep, in zijn hand gehouden en op mij gericht had....ja, met het holle einde naar mij toe, dat op de loop van een vuurwapen had geleken?....Ja, toch?....En....dit kistje....het deksel ervan....dat was toch precies, in het klein, die deur, die die kerel, in de droom op een kier open had edaan: de deur van die kamer....op die donkere gang?
Blz.134: Ziezo....Het begon mij nu echt vreemd te moede te worden. Drie doden, dat kwam voor, dat was misschien niets bizonders....Er stierven zoveel mensen....Wie kon dat allemaal bijhouden?....Geen mens....Maar waarom waren ze vertopt, deze drie, bijgezet in een kistje, dat....toch wel erg veel weg had van een heel ander soort kist....En dat kistje was zo ver mogelijk weggeduwd, zoals men iemand na de misdaad onder de vloer, of ingemetseld in de muur....En alle drie plotseling, geheel onverwachts, of door een noodlottig ongeval....Je verstopte niet iets, dat deugde....Wat deugde er dan niet?....Ze geleken alle drie een beetje op mij....maar was dat een schande?
....Of betekende dat....misschien....?

Blz.136: Intussen beefde ik aardig, terwijl ik, als iemand die voor het eerst van zijn leven een lijk aflegt, dit gehele archief van de dood met pijnlijke preciesie in dezelfde orde ging terugbrengen als waarin ik het gevonden had....Jawel, daar kiepte ik ook nog mijn drankje om....Dat was het ergste niet....Maar nu alles in het kistje terug, alles....Zij in hun kist, of kistje, en ik de deur uit, weg uit dit gezellige huis....Neen, ik was niet bijgelovig, maar ze was me toch te veel een groot- verbruikster....Of toch....een heks?....Zoude ze die twee laatste, die geheel onverwachts en die plotseling tot onze grote droefheid....zoude ze die voor het gemak niet vergiftigd hebben? ....Of betoverd....Of met fijn gestampt glas door hun eten -

Blz.136: Maar moest ik niet een briefje achterlaten?....Waarom? Ja, toch....ik moest een nietszeggend, geen enkele verdenking wekkend episteltje laten liggen, anders vloog ze me misschien achterna, op een bezemsteel....

Blz.142: Maar....eh....hij was dus één oog kwijt?....
Ik knikte. "Jawel. en die boeg van het schip", vervolgde ik langzaam en nadrukkelijk, "die is - midden - door - de - bijrijdersplaats - van - de - automobiel - heen - gegaan.... Weet je wat Christine zei?" Ik glimlachde sereen (kalm, ongestoord). "Ze zegt door de telefoon: "Ik had toevallig ook wel náást hem kunnen zitten." "In je vebeelding, op dat beeld in je fantasie, dat je uit die foto van Herman ziet oprijzen, daar knijpt hij toch ook aldoor één oog dicht?....En hij staat vóór sw boeg van een schip ook...." "Je hebt goed geluisterd, djongos."

Blz.143: "En die kerel in die droom, op de gang, die knipoogde toch ook?...In dat hotel....?" "Dus je vindt het wel een verhaal?" "Nou....als je het goed vertelt, met alles er op en er aan....dan....dan zie je toch dat het met elkaar te maken heeft:....die droom....die sleutel....die doos...."

Blz.146: "Die dood van pierela, die magere hein, in dat zwarte pak op de gang....Wis en zeker zingt die iets....Hij zong ìets, dat herinner ik me heel goed....En ik weet heel zeker, dat in de droom, dat ik het toen verstond....Het waren woorden, heel duidelijk....Maar al sla je me dood....Het was een soort treiterend liedje....een kinderversje....iets dergelijks....een rijmpje....iets héél onbenuuligs....Misschien dat ik het daarom niet onthouden heb....ik ben het kwijt"
"Ik geloof vast, dat het er iets mee te maken heeft", meende Ronald. "Alles kan", sprak ik skepties. "Maar ik ben het kwijt....En als je iets met alle geweld probeert te herinneren, dan lukt het je nooit. Ik heb het gehoord, in die droom, en ik heb het vertaan, dat weet ik heel zeker....Maar ik ben het kwijt....Misschien, dat het me ooit nog eens te binnen schiet....Om het op te schrijven....Als ik er toch nog eens een verhaal over schrijf...."

Karakter hoofdperso(o)n(en), karakterontwikkeling.

• Christine is een jonge, aantrekkelijke weduwe. Ze is kapster van beroep en meestal onberispelijk gekleed. Haar verhalen getuigen niet van veel logica. In het tweede deel van het verhaal speelt zij nauwelijks nog een rol. Haar karakter komt niet uit de verf, dat van de andere personages nog minder.
• Laurens is een lieve blonde knul (zo omschrijft Gerard hem) met wie Gerard een kortstondig avontuurtje heeft.
• Herman is weinig meer dan een foto, we weten dat hij drinkt en een slechte minnaar is.
• Ronald aan wie Gerard het verhaal vertelt, is mogelijk nog schimmiger. Zijn rol is beprkt tot die van toehoorder die moet beoordelen of het verhaal geschikt is om door de auteur geschreven te worden.

Stroming, karakteristiek voor die tijd?

• Het gevoel
• Onvrede met het hier en nu
• Vluchten uit de werkelijkheid -> fantaseren, dromen, drugs, drank, natuur, religie, terug naar het verleden, dood, toekomst.

• De inhoud, bijv. fantasieën over jongens.
• De stijl, gebruikt lange zinnen die toch "nergens" over gaan en weelderig taalgebruik zoals Edoch, mede, zoude, konijntje, ruiterlichaam.

Opvattingen / Wereldbeeld

Opbouw

Thema

Motieven

• Mystiek, dood is mystiek.
• Godsliefde, als je dood gaat ga je naar God.
• Homo-erotiek, mystiek; Aids!
• Femme fatale, Christine haar mannen sterven heel snel.
• Kistje, lijkt op een doodskist.
• Dromen, hij ontmoet de Dood in een droom.
• Visioen, hij ziet in een visioen hoe Herman tegen een boot rijdt -> bijna dood.
• Verhoor, hij raakt opgewonden als hij aan martelen denkt, en Christine zal in de martelkamer wel zeggen of ze een heks is of niet, en hij verhoort Christine onder het mom van helderziendheid over Hermans

Titelverklaring

• De Avonden : Een Winterverhaal
• Het Boek Van Violet En Dood
• De Vierde Man.
• De Taal Der Liefde
• De Kerstavond Van Zuster Magnussen