De taal ervan is Nederlands en het aantal woorden bedraagt 1079 woorden.
W. F. Hermans, In de mist van het schimmenrijk
| Beste bezoeker, dit verslag is bedoelt voor privé-gebruik, het is origineel gemaakt door Walter ter Maten en met toestemming van Walter ter Maten gekopieëerd en aangepast door het SMC. Het is origineel afkomstig van Walter's Boekverslagen Homepage.. |
Samenvatting
Het boek omvat fragmenten uit het dagboek van Karel R. (20) over de periode 6 maart 1944
tot 10 oktober 1944 en verder nog wat losse, ongedateerde notities. Het beschrijft zijn
relatie met Madelon, die echter feitelijk verloofd is met Tjeu. De meeste kennissen van
Karel zijn net als hij ondergedoken. Als er contacten zijn dan is dat s avonds. Een
belangrijk punt wat steeds terugkomt is de door de Duitsers ingestelde avondklok: deze
gaat steeds vroeger in. In het begin was het 11 uur later 8 uur. Pas na 4 uur 's ochtends
mag men zich weer op straat begeven. De contacten tussen Madelon en Karel worden dan ook
steeds haastiger en vluchtiger.
Karel R., student, afkomstig uit Hilversum, is ondergedoken in Amsterdam om te ontkomen
aan de Abeitseinsatz, waardoor jonge mannen in Duitsland te werk konden worden gesteld.
Hij is bevriend met Michiel, die met valse papieren nog gewoon thuis zit. Karel gebruikt
het adres van Michiel voor correspondentie met zijn ouders. Deze sturen hem elke maand
geld. Officieel bestaat Karel echter niet meer. Zijn ouders kennen niet zijn echte adres,
bij mevrouw K. Het boek begint kort na de aanslag die Karel en zijn vriend Douwe uitvoeren
op een tandarts die beschuldigd was van het verraden van Joodse onderduikers. Douwe zat in
het verzet, Karel niet en de reden waarom Karel mee ging is onduidelijk. De aanslag is ook
onhandig voorbereid. Douwe wordt aangehouden.
Michiel heeft een geheime zender. Hij oppert het plan om berichten in morse naar Engeland
te sturen. Er zijn echter geen berichten, ze kennen geen morse, en ze weten niet naar wie
ze moeten zenden. Toch wordt dit merkwaardige plan opgestart. Karel moet bevriend worden
met een telegrafiste. Dit wordt Madelon: hij belt K03, de afdeling voor het telefonisch
opgeven van telegrammen en maakt een afspraakje met het eerste meisje dat hij hoort.
Madelon (23) woont in bij Tjeu (35), haar verloofde, waarmee ze na de oorlog zal trouwen.
Madelon mist echter het nodige uitgaansleven. Met Karel gaat ze meerdere keren naar de
bioscoop en naar concerten. Tjeu is niet jaloers. Madelon is een twijfelaar. Hij biedt
haar zekerheid doordat hij rijk is, een ruim huis heeft en voldoende eten heeft. Toch
begint Madelon met Karel een tweede relatie.
Karel ontvlucht het huis van Mevrouw K. als zij zijn adres aan zijn ouders heeft verklapt:
op tweede paasdag staan zijn ouders voor de deur. De dag daarop trekt Karel in bij Atie,
de onderhuurster van Tjeu. 's Nachts droomt Karel een keer van zijn ouders, waarbij zij in
een omgeving van een spoorbaan zijn en waarbij een begrafenisstoet voorbijtrekt. Het is
een gebeuren 'in de mist van het schimmenrijk'. Een paar dagen later hoort Karel dat zijn
ouders zijn omgekomen na een bombardement op de trein naar Amsterdam.
Karel blijft niet lang bij Atie maar vindt onderkomen bij Kromhout, een vooruitstrevende
arbeider met communistische idealen. In de zomermaanden zijn Tjeu en Madelon in Limburg.
In deze tijd vertelt Karel verhaaltjes aan de kinderen van Kromhout en bedenkt plannen om
van Tjeu af te komen. Uit de oude bergplaats van Michiel, die ondertussen bij toeval is
aangehouden en naar Duitsland is gestuurd, haalt hij een pistool op. Hier verbergt hij ook
zijn dagboekaantekingen. Na de terugkomst van Tjeu en Madelon wordt de relatie tussen
Karel en Madelon wanhopiger, ondanks dat Tjeu breekt met Madelon. Karel spiekt in het
zakagendaatje van Madelon, die nu op haarzelf woont. Hij beschuldigt haar van twijfelen en
hem aan het lijntje houden. Ondertussen worden de levensomstandigheden steeds slechter. Er
is een tekort aan eten en elektriciteit en in oktober wordt Madelon ontslagen. Door de
korte avonden wordt het contact met Madelon steeds minder.
Als Kromhout is gearresteerd, moet Karel een nieuw onderduikadres zoeken. Hij weet niet
waar hij heen moet. Tjeu laat hem niet meer binnen. Vlak voor spertijd bereikt hij nog het
huis van zijn oma waar hij al in geen jaren is geweest. Zijn gedrag bevalt oma niet: zo
gaat het niet goed met hem, hij wordt nog een dief of een moordenaar. Om vier uur s
ochtends vertrekt Karel weer. Op weg naar Olaf wordt Karel aangehouden. Karel schiet
hierbij een Duitser dood. Hij raakt ook zelf gewond, maar kan wel vluchten. Het boek
eindigt met de blik van de gewonde Karel vanuit een kamertje op het Binnengasthuis
(ziekenhuis), waar hij zich echter niet kan laten verplegen.
Hoofdpersonen
•Karel R. (de "ik"-figuur): Student, ondergedoken, wordt verliefd op de
drie jaar oudere Madelon. De oorlog overkomt hem. Bij toeval raakt hij betrokken bij
oorlogsactiviteiten (Douwe, Michiel, Kromhout). Er is merkwaardig weinig emotie bij hem
als hem het bericht bereikt dat zijn ouders zijn omgekomen. Tegenover Madelon vertoont hij
echter veel meer liefde. Hij probeert Madelon los te weken van Tjeu. Als deze met elkaar
breken blijft Madelon twijfelen. Door omstandigheden ziet hij haar ook steeds
kortstondiger. Zijn leven wordt meer en meer chaotisch. Hij heeft hier zelf weinig invloed
op. •Madelon: is aanvankelijk verloofd met Tjeu. Voor de gezelligheid gaat ze in op
de afspraak met Karel. Tjeu geeft echter zekerheid. Zij twijfelt over haar relatie met
Karel, dit ook naar aanleiding van een voorspelling, waarbij haar gezegd was dat de nieuwe
relatie slechts kortstondig zou zijn. Haar zakagenda weerspiegelt de ingewikkelde relaties
die zij heeft met Tjeu en Karel. Op het eind komen lichamelijke oorzaken hierbij: ze zal
geen kinderen kunnen krijgen.
Bedoeling van de schrijver
Het boek beschrijft een kortstondige, hartstochtelijke relatie tussen twee mensen die
elkaar bij toeval leren kennen. Hun relatie geeft hun enige zekerheid en ontspanning
temidden van de onrustige oorlogsachtergrond. De relatie is echter zodanig dat onder
normale omstandigheden deze ondenkbaar zou zijn en zeker nooit zo lang zou hebben geduurd.
De oorlogsomstandigheden zijn echter ook mede oorzaak van het verwateren van het contact
tussen Karel en Madelon. Voor Karel valt er weinig te kiezen. En Madelon is een twijfelaar
die niet kan kiezen.
Beschrijving van mooiste stuk, en waarom
Het leukste fragment is de vlucht voor de Duitsers, nadat Karel een Duitser heeft dood
geschoten. Hij vlucht het huis van een hoer in. Zonder te vragen verzorgt zij hem aan zijn
verwondingen. Nadat de rust buiten is teruggekeerd vertrekt Karel weer. Hij hoort dan dat
er vijftien Nederlanders zijn gefusilleerd voor zijn daad. Er zijn tevens enkele huizen in
brand gestoken. Ik vind dit het leukste fragment omdat het een van de weinige momenten is
dat er echt spanning uit het boek naar voren komt.
Home - Contact - Over - ZoekBoekverslag op uw site - Onze Boekverslagen - Boekverslag toevoegen