Boekverslag : Onbekend - Beatrijs
De taal ervan is Nederlands en het aantal woorden bedraagt 1369 woorden.

Titel: BEATRIJS

Schrijver: onbekend

1e druk: zie verderop

Uitgever: Prometheus / Bert Bakker



MOTIVATIE BOEKKEUZE EN VERWACHTINGEN

Dit boek hebben we in de klas behandeld. Omdat ik het een mooi verhaal vond, maak ik er een boekverslag van.





INHOUD

Beatrijs was kosteres in een nonnenklooster. Zij luidt acht keer per dag de klokken in de kerk voor het gebed. Beatrijs heeft een grote innerlijke strij te strijden: wereldlijke liefde strijdt tegen geestelijke liefde. (een aderlijke jongeling aan de ene kant tegenover Maria als Middelares tussen God en de mens) Beatrijs schrijft de jongen een brief waarin ze hem vraagt bij haar te komen. Hij komt en ze spreken af dat hij haar over zeven dagen komt halen. Hij gaat mooie kleren kopen: blauwe mantel (verwijst naar Maria), enz. Beatrijs hangt in het klooster haar sleutels bij het Mariabeeld + haar habijt + haar sandalen en vertrekt via een geheim deurtje naar de boomgaard van het klooster. Onder de rode roos ontmoeten ze elkaar. Samen trekken ze de wijde wereld in.



De jongen doet al heel snel een oneerbaar voorstel. Maar gelukkig gaat het niet door en ze leven zeven jaar in voorspoed en krijgen twee kinderen. Daarna verlaat de jongen Beatrijs. Nu volgen zeven magere jaren. Beatrijs gaat niet bedelen en niet uit werken, want ze is opgevoed als aderlijke dame. Zij kiest voor prostitutie om zo geld te verdienen voor haar en haar twee kinderen.



Na zeven jaar zwerven, in zonde levend, komt ze bij een weduwe die vlak bij haar oude klooster woont. ’s Avonds praten ze met elkaar. De kinderen liggen op bed. De weduwe vertelt dat de kosteres van het klooster (vlakbij) de beste is van heel de wereld. (nu is Maria eigenlijk de kosteres i.p.v. Beatrijs)



’s Nachts komt een engel Beatrijs vermanen terug te gaan naar het klooster. Maar ze durft niet. De tweede nacht herhaalt dit zich. De derde nacht begrijpt Beatrijs pas dat het God is die haar roept. Beatrijs gaat inderdaad terug en vindt alles zoals ze het veertien jaar geleden had achtergelaten: Maria heeft haar dienst tijdens haar afwezigheid waargenomen.



Er komt een biechtvader. Alle nonnen biechten, behalve Beatrijs. Zij droomt van een man, met een kind op zijn arm, die probeert dat kind (de Heere Jezus) aan het lachen te maken door met een appel te spelen. Dit lukt niet: God hoort de gebeden van Beatrijs niet omdat ze niet gebiecht heeft. De volgende dag biecht Beatrijs. De biechtvader noteert het verhaal en zo weten wij dit verhaal.





TIJD EN RUIMTE

De legende speelt zich waarschijnlijk af rond een klooster in Brabant. Het verhaal is immers geschreven in een Brabants dialect. Ook speelt het verhaal zich af in een afgelegen stad. Daar gaat Beatrijs wonen met haar man en krijgt ze twee kinderen. De rest van het verhaal vindt zich plaats op reis van het klooster naar de stad, en andersom. De precieze plaats is uit het verhaal niet af te leiden.





PERSONAGES

Beatrijs

De Hoofdpersoon uit het verhaal is natuurlijk Beatrijs. Van andere personen uit het verhaal komen we niets te weten. Van Beatrijs weten we dat ze een meisje van adellijke afkomst is. Dat kan je merken, omdat Beatrijs niet kan werken. Bedelen vond ze erger dan prostitutie en ze wil de liefde niet in het open veld bedrijven. Beatrijs promoveert in het klooster al snel tot kosteres. Uit het verhaal blijkt niet hoe oud ze is, maar je kunt het wel ongeveer schatten. Volgens een franse versie is ze 19 jaar als ze in het begin van het verhaal zich in het klooster bevindt. Dit leid je af uit het feit dat een non op haar 12e jaar haar intrede doet in een klooster. Beatrijs was al snel gepromoveerd tot kosteres en dat zou volgens de franse versie 7 jaar later zijn. Tot welke kloosterorde ze behoort is niet duidelijk.

Beatrijs is erg vroom. Als ze samen met haar vriend de wereld in gaat blijft ze de zeven getijden tot Maria bidden. Ze beseft haar zonden heel goed, en blijft Maria om vergeving vragen. Ze is ook erg betrouwbaar, en ijverig, want al snel nadat ze in het klooster treedt promoveert ze tot kosteres. Ook de weduwe waar ze overnacht spreekt veel goede dingen over haar. Ze zegt in regel 607 zelfs dat haar ziel zo zuiver is als die van een non maar zijn kan.



Vriend van Beatrijs

Een verder belangrijk persoon in het verhaal is Beatrijs’ vriend. Hij wil Beatrijs weghalen uit het klooster, en met haar in een afgelegen stad wonen, maar zeven jaar later laat hij haar in de steek.





BEDOELING VAN DE AUTEUR:

De bedoeling van de auteur is om de toehoorders* d.m.v. dit wonder te sterken in het geloof. Maar rond dit wonder wil de auteur een gewoon aards verhaal vertellen over liefde en verlating, eer en schande, zonde en boete.



*In de middeleeuwen was men alfabeet. Daarom werd het verhaal altijd voorgelezen, op het marktplein.





TITELVERKLARING

Het boek heet Beatrijs omdat de hoofdpersoon Beatrijs heet. Maar de titel heeft meer in zich. Beatrijs betekent in het Latijn ‘gelukshebber’, en dat is ze ook. Nadat ze uit het klooster gevlucht is, wil ze haar geluk in wereldse begeerten zoeken.

Na zeven jaar in rijkdom en geluk met haar man geleefd te hebben verlaat haar man haar en moet ze haar geld verdienen als hoer. Ze ontdekt dan pas dat het echte geluk alleen bij God te vinden is, en dat de wereldse liefde geen echte liefde is. Ze denkt dat ze niet meer terug naar het klooster kan, maar ze vergeet dat er bij God altijd een weg terug is. Zo vindt ze haar echte geluk in het klooster.





THEMA

De thema’s van het boek zijn: Wereldse liefde, en Mariaverering

De motieven voor wereldse liefde zijn: de vriendschap met haar vriend, en haar leven als hoer in de stad. De motieven voor Mariaverering zijn: het beeld in het klooster, de zeven getijden gebeden, en de taakovername als kosteres van Maria.





AUTEUR

De auteur van Beatrijs is anoniem gebleven, maar uit zijn taal kun je afleiden dat hij hoogstwaarschijnlijk een Brabander is geweest. Verder weten we niks over de auteur: hij kan een hofschrijver geweest zijn, maar evengoed een rondreizende sprookspreker (= een dichter en voordrager van een middeleeuws gedicht met een ernstige inhoud), die in de proloog om een beloning bedelt. Het handschrift stamt uit 1374 of kort daarvoor. Het bevat Godvrezende en stichtelijke geschriften voor een leken, zoals een vertaling van het Ave Maria, en betogen over de tien geboden en de zeven hoofdzonden.



Waarschijnlijk was het handschrift verhaal voor een kapitaalkrachtig publiek bestemd, want het verhaal is met erg mooie letters geschreven. Het verhaal was waarschijnlijk bedoeld voor hertog Jan II of Jan III.





GENRE

Beatrijs is een Marialegende. Het kenmerk van een legende is dat het een voorbeeld of steun geeft voor het leven. Legende betekent in het Latijns ‘wat gelezen moet worden’. Een legende is vooral bedoeld voor godsdienstige steun. Dat kan je in het verhaal Beatrijs goed zien. De dichter wil de lezer een voorbeeld van steun voor het leven meegeven. De dichter vertelt de lezer dat het het beste is om niet de wereldse liefde en begeerten achterna te gaan, maar om in God te blijven geloven. Het centrale verhaalselement van een legende is, dat er een godheid ingrijpt d.m.v. een wonder. Bij het verhaal Beatrijs is dat ook het geval: Maria neemt haar taak over als ze veertien jaar lang bij het klooster weg is.





EERSTE DRUK

Het jaar van de eerste druk is niet letterlijk te vinden. Wel kunnen we afleiden dat de eerste druk uit de veertiende eeuw afkomstig is omdat er in het verhaal een slaand uurwerk voorkomt die pas uit de veertiende eeuw stamt. Het handschrift van een exemplaar dat in Den Haag bewaard wordt stamt uit 1374 of kort daarvoor. Het verhaal zelf is al veel eerder verzonnen, want de dichter zegt dat hij het van een broeder Ghijsbrecht gehoord heeft. Dit wonderlijk verhaal was al in de 13e eeuw bekend. Het was toen beknopt in het latijn opgeschreven door de monnik Caesarius van Heisterbach. De eerste druk uit de 14e eeuw is in het Middelnederlands geschreven.





MENING

Ik vond het een mooi, boeiend verhaal. Leuk om te weten hoe een kloosterleven is.
Andere boeken van deze auteur:


Home - Contact - Over - ZoekBoekverslag op uw site - Onze Boekverslagen - Boekverslag toevoegen