![]() |
|
Boekverslag : Anoniem, - Beatrijs
De taal ervan is Nederlands en het aantal woorden bedraagt 1707 woorden. |
Titel: Beatrijs is de naam van de hoofdpersoon. Samenvatting: De verteller begint met de mededeling, dat dichten hem weinig voordeel brengt, maar dat hij ter wille van de Moedermaagd een mirakel wil vertellen. De stof heeft hij ontleend aan een zekere broeder Ghijsbrecht, die er in zijn boeken over gelezen had. In een klooster werkte een deugdzame, knappe en vlijtige non als kosteres (haar naam Beatrijs wordt pas in vers 1029 onthult). Ze luidde de klokken, zorgde voor de kaarsen en kerkelijke gewaden en wekte ’s morgens de kloosterlingen. Beatrijs kende echter ook liefde, waaraan ze tenslotte geen weerstand meer kon bieden, omdat de duivel haar met zinnelijke verlangen bekoorde. Nadat zij God om bijstand gesmeekt had, stuurde ze een bode met een brief naar haar geliefde, die ze sinds haar twaalfde kende. Zodra de jongeman kon, reed hij naar het klooster en wachtte voor de poort. Door het tralievenster spraken ze af, dat ze samen het geluk in de wereld zouden gaan zoeken. De jongen beloofde haar trouw; over acht dagen zou Beatrijs op hem wachten onder de egelantier. Hij reed terug naar de stad om mooie kleren en sieraden voor Beatrijs te kopen. Op de afgesproken dag kwam hij naar de boomgaard, met de kleren en een grote som geld. Beatrijs deed die avond eerst nog haar ronde. Ootmoedig bad ze voor het altaar tot God en Maria. Daarna legde ze haar kloosterkleed op het altaar en hing ze de sleutels van de sacristie voor het beeld, zodat ze dadelijk opgemerkt zouden worden. In haar onderkleed begaf ze zich naar de boomgaard. De jongeman was verrukt, toen de nieuwe, blauwe gewaden Beatrijs prachtig bleken te staan. Hij zette haar voor zich op het paard en heimelijk verlieten ze de plaats van samenkomst. Toen het dag werd, voelde Beatrijs zich schuldig over haar vlucht, maar haar geliefde stelde haar gerust en beloofde haar nogmaals trouw. Hij had geld genoeg om minstens zeven jaar onbezorgd te leven. Toen hij tijdens de tocht door de prachtige natuur Beatrijs voorstelde de liefde te bedrijven, reageerde ze verontwaardigd. De jongen betuigde zijn spijt en samen kwamen ze uiteindelijk in een stad aan. Daar bleven ze zeven jaar wonen en kregen twee kinderen. Toen het geld op was en de bezittingen waren verpand of verkocht, ontstond er verwijdering tussen hen. Beatrijs had niet leren spinnen en bedelen wilde ze niet. De jongeman brak zijn belofte van trouw, keerde naar zijn geboorteland terug en liet zo Beatrijs en de twee kinderen aan hun lot over. Om geld te verdienen werd Beatrijs toen prostituee, maar ze bleef dadelijk tot Maria bidden om verlossing uit haar zondige leven. Na veertien jaar kreeg ze een diep berouw en besloot niet langer te zondigen. Bedelend trok ze met haar kinderen rond, totdat ze in de buurt van haar klooster kwam. Ze vond onderdak bij een weduwe, bij wie ze informeerde naar de kosteres die veertien jaar geleden het klooster ontvluchtte. Verontwaardigd antwoordde de weduwe, dat er geen betere en zuiverder non was dan de kosteres. Toen Beatrijs vroeg hoe de ouders van de non heette, werd haar uit het antwoord duidelijk, dat zij zelf bedoeld werd. ’s Nachts bad ze tot Maria en tot God en hoorde toen in een visioen een stem, die haar opdroeg naar het klooster terug te keren. Omdat ze meende dat de duivel haar wilde misleiden, vroeg ze om herhaling van de stem. Dat gebeurde; de derde nacht ging de stem gepaard met een fel licht. Toen besloot Beatrijs op Maria te vertrouwen en te gaan. Ze dekte haar kinderen toe en kwam ongemerkt in het klooster, waar ze alles terug vond zoals ze het veertien jaar eerder had achter gelaten. Niemand had haar gemist, want Maria had al die jaren haar taak waargenomen. Vanaf dat moment deed ze haar werk weer als vroeger. Op een dag kwam de weduwe met de kinderen naar het klooster en sprak met de abdis af, dat ze de kinderen op kosten van het klooster voorlopig zou verzorgen. Beatrijs werd gekweld door berouw, maar durfde niemand over haar zorgen in te lichten. Toen de abt zijn jaarlijkse bezoek aan het klooster bracht, vroeg ze zich vertwijfeld af of ze zou biechten of niet. Die nacht kreeg ze weer een visioen: ze zag een in het wit geklede jongeling met een kind op zijn arm. Het kind was kennelijk dood, maar toch probeerde de jongeling het te vermaken door telkens een appel omhoog te gooien en weer op te vangen. Toen Beatrijs opmerkte, dat het dode kind niets aan het spel had, antwoordde de jongeling dat het met haar net zo gesteld was; God merkte niets van haar bidden en vasten, zolang ze haar zonden niet had opgebiecht. Beatrijs besloot toen de volgende morgen naar haar abt te gaan en alles op te biechten. De abt verleende haar absolutie en deelde haar mee, dat hij overal over het wonder zou vertellen, maar ervoor zou zorgen dat niemand te weten kwam dat de non die in zonde leefde Beatrijs heette. Hij nam haar beide kinderen mee en ze werden twee goede kloosterlingen. Het verhaal eindigt met een gebed. Genre: Beatrijs is een Marialegende en behoort tot de middeleeuwse geestelijke epiek (verhalende kunst met een religieuze inslag). Thematiek: Het thema kan als volgt omschreven worden: Maria, middelares tussen God en de mensen, komt de berouwvolle zondaar te hulp. Aard gebeuren en hemels ingrijpen vormen een harmonieus geheel, met als kern het wonder van de vergeving. Aardse liefde is vergankelijk, hemelse liefde blijvend. Belangrijke elementen zijn de visioenen, de terugkeer van een berouwvolle zondaar (verloren zoon-motief), het ingrijpen van een bovennatuurlijke macht, liefde in diverse vormen (zinnelijke liefde, liefde tot God en Maria, moederliefde), gebeden en prostitutie (eerder een zonde dan een schande, zoals bedelen). Er heeft verridderlijking plaatsgevonden, die onder andere blijkt uit de hoofse, buitenechtelijke liefdesrelatie tussen Beatrijs en de jongeman, de aristocratische afkomst van beiden, de prachtige kleren die Beatrijs krijgt en het feit dat ontrouw en bedelen als schade gezien worden. Personages: Alle personages zijn levensecht getekend. De hoofdpersoon Beatrijs is mooi en (net als haar minnaar) van aristocratische afkomst. Ze is rein van geest, vroom en liefdevol. Ze offert haar eer (als prostituee) slecht op ter wille van haar kinderen; ze is en blijft een sympathiek figuur. Voortdurend wordt ze gekweld door angst en schande. Beatrijs werkt als kosteres (belangrijke functie) in een rijk klooster, met een eigen bode en een slaande klok. Haar naam, die pas in vers 1029 wordt onthuld, is van Romaanse oorsprong. Misschien is de naam Beatrijs gekozen vanwege de populariteit van de twaalfde-eeuwse keizerin Beatrijs. De jongeling kent ( in tegenstelling tot Beatrijs) trouw noch berouw. Hij is een genotzoeker en laat Beatrijs en de kinderen in de steek als de tijd van rijkdom voorbij is. Zodra zijn rol is uitgespeeld verdwijnt hij van het toneel. Maria speelt als middelares een cruciale rol: dank zij haar kan zelfs de grootste zondaar, mits hij berouw toont, gered worden. Zij is de ‘omnipotentia supplex’ (de almachtige vrome), die de toevlucht voor de mens in nood, het symbool van barmhartigheid. Bouw: Vers 1-17: proloog. Vers 18-432: · In de ban van de liefde. · Vlucht uit het klooster. · Tocht naar de stad. · Leven in de stad. Vers 433-864: · Leven in zonde. · Inkeer en terugkeer. · Terugkomst in het klooster. Vers 865-910: Het lot van de kinderen. Vers 911-1029: Visioen en biecht. Vers 1030-1038: Epiloog. Vers 865-910 en vers 911-1029 zijn waarschijnlijk later, misschien zelfs door een tweede dichter, toegevoegd. Daarop wijzen onder meer de volgende gegevens: · Het gedeelte vers 18-864 heeft een kringvormige structuur (begint en eindigt in het klooster. · De verzen 859-864 maken een indruk van een slotgedeelte (de zondares is bekeerd, Maria wordt geprezen). · Het gedeelte tot en met vers 864 is precies in twee even lange stukken te verdelen die een afgerond geheel vormen. · De biecht komt in het slotgedeelte voor. Pas in 1288 schreef de bisschop van Luik, Jan van Vlaanderen, voor dat elke gelovige minstens één maal per jaar moest biechten. · Er is sprake van stijlverschil; het slotgedeelte heeft veel meer enjambementen (zinnen die doorlopen over de regels heen). · Het slotgedeelte is didactischer van aard (opvoeding van de kinderen, biecht, naam van de non). Het is echter ook mogelijk het verhaal te zien als een eenheid met een ‘tweefasestructuur’: bij vers 864 is er sprake van een voorlopig slot, daarna volgt een tweede reeks gebeurtenissen, die nauw samenhangt met de eerste. Ruimte: De gebeurtenissen spelen zich voornamelijk af in een niet met name genoemd klooster en een onbekende stad. Tijd: Het verhaal begint midden in een situatie. De zeven rijke jaren die Beatrijs met haar geliefde samenleeft, worden in slechts vier regels samengevat (tijdverdichting). Stijl: Het verhaal is geschreven in dichtvorm (gepaard rijmende accent- of toppenverzen), waardoor het gemakkelijk te memoriseren was. De taal vertoont Brabantse kenmerken en is vaak sterk poëtisch. De dialogen zijn vlot en levensecht. Symboliek: · De egelantier (wilde roos) is het symbool van de liefde. · De kleuren blauw (symbool van de trouw) en wit (symbool van de onschuld) zijn de kleuren van Maria (vergelijk de kleren die Beatrijs van haar geliefde krijgt). · Het getal drie symboliseert de Drie-eenheid en is het getal van de volmaaktheid. (Beatrijs hoort driemaal de stem in haar droom, zie ook Karel ende Elegast.) · Vijf is het getal van Maria (haar naam bestaat uit vijf letters, waaronder drie klinkers). · Het getal zeven (drie plus vier) is een heilig getal: drie verwijst naar de ‘hemel’ (God), vier naar de wereld (Beatrijs leeft zeven jaar in weelde en zeven jaar in zonde; ze bidt regelmatig de zeven ‘getijden van Maria’). · Het getal 666 is het getal van ‘het Beest’ (de duivel): tot vers 666 heeft de duivel macht over Beatrijs. |
|
Andere boeken van deze auteur: |
Home - Contact - Over - ZoekBoekverslag op uw site - Onze Boekverslagen - Boekverslag toevoegen |