U kijkt nu naar de cache versie van het boekverslag : J. Bernlef - Hersenschimmen.
Deze versie komt van http://scholieren.samenvattingen.com/documenten/show/3446632/ en is laatst upgedate op 07/11/2001.
De taal ervan is Nederlands en het aantal woorden bedraagt 858 woorden.


J.   Bernlef, pseudoniem voor Hendrik Jan Marsman (geb. 14/1/1937)

31e druk gelezen uit 1990.

1e druk uit 1984

Uitgeverij Querido, Salamander, Amsterdam

aantal pagina’s:166



Indeling van het boek

Een lang verhaal, zonder hoofdstukindeling, maar wel opgesplitst door witregels.

In het begin van het boek zijn de stukken tekst langer omdat Maarten dan nog redelijk goed van gedachten is. Op het eind worden de stukken tekst steeds korter en onsamenhangender met punten tussen alle gedachten.



Samenvatting

Hersenschimmen is het verhaal van Maarten Klein, een man van 71 die van oorsprong Nederlander is maar al 15 jaar met zijn vrouw Vera in Gloucester woont, in het noordoosten van de VS. Maarten raakt dement. Het boek duurt slechts 7 dagen. Dag 1 ontdekt Maarten dat zijn geheugen achteruit gaat en dag 7 illustreert hoe hij nog in losse flarden denkt en geen normale zin meer kan denken.

Maartens dementie begint met het verwarren van de dagen, hij staat voor het raam te wachten tot de schoolkinderen voor hun huis komen wachten bij de bushalte, terwijl het zondag is. Hij vergeet en verwart steeds meer dingen: herkent Vera niet meer en ziet haar als moeder en vraagt waar papa blijft, weet niet eens meer wat hij elke dag doet, en voelt alsof zijn gedachten zich opsplitsen. Hij ziet in de spiegel een oude man, en voelt niet aan dat hij dat zelf is. Op het eind als hij in een kliniek terechtkomt, versnelt het proces en denkt over zichzelf als ander persoon.



Thema

Het centrale thema is Vergeten en verdwijnen. Hersenschimmen is duidelijk een roman over de naderende dood. Onderliggende thema’s zijn desoriëntatie en depersonalisatie. Het perspectief illustreert het proces van desoriëntatie en depersonalisatie. De ruimte en de interne structuur geven de reductie(herleiding) weer en zo spelen ook de personages een meer of minder belangrijke rol in de gebeurtenissen die zich aan Maarten voltrekken.



Titelverklaring

De titel Hersenschimmen is de levensvisie van Bernlef in de meest beknopte vorm.

Het motto van het boek  komt uit het gedicht “The Building” van de Engelse dichter Philip Larkin:

“A touching dream to which we all are lulled

But wake from seperately”

 Jan Eijkelboom vertaalde ze als volgt:

“Een mooie droom waar iedereen wordt ingewiegd en elk apart uit wakker wordt”

Bernlef: ’Ik vond het goed slaan op het feit dat het leven van een mens zich oplost door in dooreenwarrelende herinneringen en bewustzijnsflitsen.’

Maarten vraagt zich zelf ook af wat er met hem gebeurt, “… of was alles inbeelding van het hoofd? …. Hersenschimmen?”b.153.



Analyse van de hoofdpersonen en belangrijke bijpersonen

Maarten is een rustige man die van z’n oude dag geniet. Naarmate het verhaal vordert, raakt hij verward, dement. Hij gaat steeds minder begrijpen en denkt bij veel dingen als een klein kind en herkent veel uit zijn eigen jeugd en kinderjaren. Zijn hersenen zijn als het ware buiten zijn eigen lichaam. Hij denkt over zichzelf als volgt op een bepaald moment: “Voorzichtig schuif ik het gordijn opzij, doe een paar passen naar achteren. In het zwarte glas hangt een kamer, een piano, een bureau. Een oude man in pyjama kijkt mij aan,  imiteert een levende met zijn holle zwarte ogen en zijn lange witte magere handen die hij  nu afwerend, de palmen naar buiten gekeerd, tot borsthoogte heft. Snel de gordijnen sluiten!”

-Vera  is een oude vrouw die geestelijk en lichamelijk nog gezond is. Ze kan nog goed voor zichzelf en Maarten zorgen. Naarmate Maartens dementie vordert, neemt ze wel een thuishulp in dienst die voor Maarten zorgt als zij boodschappen e.d. doet.



Perspectief

Hersenschimmen is een roman met ik-perspectief, personaal perspectief. Het boek is in de tegenwoordige tijd geschreven.



Tijd van de gebeurtenissen

Het boek in deze moderne tijd geschreven. Er komen geen opvallende situaties in het boek voor die wijzen op een ‘ouderwetse’ levensstijl, of juist in de toekomst.

Het verhaal op zichzelf duurt slechts 7 dagen, de dagen zijn dus lang uitgeschreven, en geven zo ongeveer elke gedachte van Maarten weer.

Het verhaal bevat veel flash-backs, Maarten denkt bij alle gewone dingen uit het leven ongemerkt terug aan vroeger en waant zich dan in zijn kinderjaren.



Ruimte

Veel situaties vinden thuis plaats, Maarten is tijdens zijn dementie veel thuis en wordt ook expres thuisgehouden omdat hij anders verdwaalt. In het begin van het boek laat hij nog wel zelf de hond uit en wandelt, maar dit loopt ook vaak verkeerd af en zo moet Vera hem op gaan zoeken na een halve dag. De laatste bladzijden brengt hij door in een kliniek, waar hij zich helemaal geïsoleerd voelt en waar hij naar zijn dood toeleeft.



Eigen mening

Hersenschimmen is een heel mooi boek om te lezen. Het is heel realistisch opgezet en zeer geloofwaardig. Het verhaal loopt als het ware als een trechter. De visie van Maarten wordt steeds smaller en zijn gedachten reiken steeds minder ver. ( “Ik registreer, maar niets of niemand komt naderbij. Blz. 63) Je loopt met Maarten mee in zijn dementieproces, als ooggetuige. Zo krijg je een idee hoe je ook ouder kunt worden zonder dat je zelf denkt dat je echt dement bent. Je denkt buiten jezelf om.

De soms humoristische schrijfwijze maakt het boek toch ook weer lachwekkend. Maarten denkt in schuttingtaal. (“Wil die pislucht daar inrukken?”)



Informatie over boek en schrijver

In bibliotheek : Memoreeks, Bert Peene. :Analyse en samenvatting van literaire werken. Siso-857.6 “lezen voor de lijst”




Andere boeken van deze auteur:


Home - Contact - Over - ZoekBoekverslag op uw site - Onze Boekverslagen - Boekverslag toevoegen