U kijkt nu naar de cache versie van het boekverslag : Ferdinand Bordewijk - Blokken.
Deze versie komt van http://www.collegenet.nl/studiemateriaal/verslagen.php?verslag_id=6931 en is laatst upgedate op Onbekend.
De taal ervan is Nederlands en het aantal woorden bedraagt 1254 woorden.

Ferdinand Bordewijk, Blokken






Ferdinand Bordewijk (1884-1965)


Eerste druk 1931





inhoud


Het boek bevat 10 hoofdstukken met een titel die steeds uit een lidwoord en een

zelfstandig naamwoord bestaan.





de nacht


Een vliegtuig landt 's nachts op het vliegveld van de hoofdstad van de Staat. Het verhaal

zal zich verder in en om de hoofdstad afspelen. Tussen een dubbele rij politiemensen

stappen de passagiers uit, op hun borst verkeersinsignes, die als reisvergunning fungeren.

Politietroepen doorzoeken de cabines.





de rustdag


In de Staat is er na vier werkdagen steeds 1 rustdag. Op 13-11, de laatste rustdag voor

het ingaan van de voorgeschreven uniforme werkkleding trekt de bevolking van de hoofdstad

in colonnes naar buiten voor sport en spel.


Politietroepen controleren de massa's. Tegen de avond keren allen naar de stad terug.

Velen gaan naar de volkshal, die tweeduizend mensen kan bevatten. Daar luisteren ze

staande naar het twee uur durende lichtconcert van een immensa orgel, dat door een leger

ambtenaren bestuurd wordt.





de lezing


Het bestuurscollege en de andere hoge colleges van de Staat luisteren bij wijze van

amusement naar een lezing van een oude man, een dissident, die dertig jaar geleden in de

gevangenis is gezet vanwege zijn kritiek op de Staat.





de stadskern


De staat werkt aan een systeem, waarbij alle persoonsnamen zullen worden vervangen door

drie letters en een getal, zodat elke persoon "een genummerde steen in een collectief

blok" wordt. De Staat ontkent immers de zelfstandige waarde van het individu.

Particulier eigendom is verboden, alle volwassenen zijn in Staatsdienst en krijgen wat ze

nodig hebben van de Staat, waarbij volstrekte gelijkheid in acht wordt genomen.

Kunstuitingen en wetenschappelijke prestaties worden ook als eigendom van de Staat

beschouwd en zijn dus anoniem. Met het afschaffen van de persoonsnamen wil de Staat het

laatste restje ingeworteld eigendomsbegrip uitroeien. Er wordt verzet van de moeders

verwacht die hun kind een naam willen geven.





In het centrum van de hoofdstad is de laatste rest van de oude stad in tact gelaten

"de wijk van het slechte voorbeeld". Daar is ook het museum, met kunstwerken uit

"het kapitalistische tijdperk" als voorbeelden van een verderfelijke ideolgie.

's Nachts is de stadskern verboden terrein, maar er dwalen altijd mensen rond die zich er

hebben laten insluiten.





de monoliet


Op een winteravond vergadert het opperste bestuur van de Staat, De Raad, vijf mannen en

vijf vrouwen, allen astronomen. Dit houdt verband met het a-religieuze karakter van de

Staat. Het heelal is naar alle zijden gepeild en daar is geen plaats voor God gebleken,

noch voor een onsterfelijke ziel. De mensheid, gezien als een monolitisch collectief,

wordt door de Staat als het meest eminente verschijnsel in het heelal beschouwd. Volgens

berekeningen zal over 6 miljoen jaar de aarde door een explosie vergaan, maar de mensheid

zal dan al zijn uitgeweken naar andere planeten van andere zonnestelsels. Het gaat de

Staat om het voortbestaan van de menselijke soort; het individu telt niet.





De Raad is de Staat in het klein. De leden onderscheiden zich in geen enkel kledingstuk

van de rest van de bevolking. De Staat is absolutistisch wetgevende, uitvoerende en

gerechtelijke macht berusten bij De Raad. Persoonlijke opvattingen worden niet geduld.

Besluiten worden met algemene stemmen genomen en wie een afwijkende mening niet radicaal

afzweert, wordt uitgebannen, geexecuteerd en vervangen.





Die winteravond vergadert De Raad over eliminatie van groep-A, een beweging die tegen

De Staat is gericht. Men besluit tot verdelging van de groep.





de Groep-A


De leiders van de Groep-A komen bijeen op een zolder in de stadskern. De aanhang wordt

geschat op 50.000. De Groep-A wil geen opstand, maar een verzoening van Staat en

persoonlijkheid; het individu moet in zijn rechten hersteld worden. Het grondrecht van het

individu is kritiek. Zonder kritiek versteent de Staat, wordt hij bewegingloos. Groep-A

gelooft in eeuwigdurende verandering.





de executie


Groep-A wordt uitgeroeid. Er vallen 20.000 doden. De aanstichters worden gearresteerd.

Niemand mag zijn woning meer verlaten. Vijf dagen lang wordt de teovoer van water, warmte

en voedsel naar de huizen afgesneden. Op de vijfde dag wordt de stadskern met de grond

gelijk gemaakt. Deze plek wordt geasfalteerd en zo ontstaat een rond plein in het centrum

van de blokkenstad. Vijf leiders van Groep-A worden berecht en gefusilleerd. Ze heten

Gluschaint, de Marcas, Tannenhof, Telakopte en Ypsilinti.





de vreugde


Met overwerk worden de verloren dagen ingehaald. De Raad organiseert een groot feest om de

triomf over de staatsgreep te vieren. Er wordt een onbemande raket voor 130 jaar de ruimte

ingeschoten en een aanvang gemaakt met de ontginning van een 30 jaar geleden neergekomen

meteoriet. Tenslotte wordt er een kunstmatige luchtspiegeling geensceneerd die in het hele

land te zien is.





de zonde


Het ronde plein is De Raad een doorn in het oog. Hij laat het volbouwen met woonblokken.

Zo hoopt hij de herinnering aan de opstang en het verzet te hebben uitgebannen. Maar

vergeefs. Prostitutie, gokspelen, handel in juwelen en drank blijft men stiekem beoefenen,

ondanks een vervolging en strenge straffen "het was zoet de zonde te beoefenen en een

individu te zijn".





de wapenschouwing


De Staat is militaristisch. Hij is tot de tanden bewapend afgesloten van de rest van de

wereld. De rest van de wereld wordt beschouwd als een potentieel gevaar. De bevolking

wordt voortdurend paraat gehouden voor oorlog. Van tijd tot tijd is er een wapenschouwing

om het buitenland te imponeren en het eigen volk zelfvertrouwen te geven. In maart is er

weer een wapenschouwing. Vanuit zijn waarnemingspost in een luchtschip ziet de Raad de

wanorde in wording een regiment ontplooit zich in een boog, een ander poogt een cirkel te

vormen.





plaats


Het verhaal bevat de suggestie dat het zich in de Sovjet-Unie afspeelt. Allerlei

opmerkingen duiden daarop zoals "De Staat sloot zijn grenzen en sloot zich daarbinnen

hooghartig op" (Stalinistisch Rusland). De namen van de verzetsleiders,

internationaal-Europees., pleiten echter tegen een situering in Rusland. Er wordt dus wel

verwezen naar Rusland, maar tegelijkertijd wordt gesuggereerd dat het verhaal ook wel in

andere Europeese landen zou kunnen spelen. De Staat is een communistische dictatuur met

fascistische trekken.





tijd


De gefantaseerde toekomstige staat wordt gepresenteerd als een mogelijkheid die zich zou

kunnen ontwikkelen uit de staatsvormen die in 1931 al bestonden; de communistische

dictatuur van de Sovjet-Unie, de fascistische dictatuur in Italie en 2 jaar later zou het

nazistische regime van Hitler een feit worden, maar in 1931 kondigde zich dat al aan.


e tijd van handeling is 1961, 31 jaar na het verschijnen van het boek (1931). We komen tot

dit jaartal als we uitgaan van de opmerking aan het begin van H3 dat de Staat 45 jaar

bestaat in haar huidige vorm. In 1917 vond de Russische revolutie plaats en de Staat lijkt

erg op Rusland.


De vertelde tijd is ongeveer 4 maanden (van 13-11 in H2 tot een "straffe dag in

maart" in H10).





personages


De enige personen die een naam dragen zijn de leiders van het verzet die worden

gefussileerd.





titel


Het boek bestaat uit 10 delen; bouwblokken, duidelijk als aparte blokken herkenbaar. Deze

opbouw doet denken aan de collage- of montagetechniek uit de filmkunst.





opdracht


Opgedragen aan S.M. Eisenstein en A. Einstein, filmcomponist en wijsgeer, meesters der

verschrikking.


Eisenstein (1898-1948) was een avantgardistische Russische filmregisseur, die de

montagetechniek in zijn films toepaste. Zijn belangrijkste films gaan over de RR.


Einstein, de natuurkundige, formuleerde de relativiteitstheirie, die inhoudt dat tijd en

ruimte geen van elkaar onafhankelijke grootheden zijn, maar alleen in relatie tot elkaar

bestaan. Einsteins ontdekking zette het tot dan toe geldende wereldbeeld op losse

schroeven.





genre


toekomstroman / anti-utopie





vertelsituatie


Er is een auctoriele verteller. Deze kan zijn mening geven. Deze mening is dat een op

collectivisme gebaseerde maatschappij aan zichzelf ten onder moet gaan. Begin hoofdstuk De

executie "Het staatsmechanisme was volkomen, maar in zijn perfectie lag zijn

kwetsbaarheid".





stroming en schrijfstijl


Naar inhoud en stijl door sommigen in verband gebracht met De Nieuwe Zakelijkheid. Het

onderwerp is zeker modern te noemen. Ook de zakelijke, sobere en kernachtige stijl past

hierbij.





Daarnaast vertonen inhoud en stijl romantische kenmerken. Blokken is bijvoorbeeld geen

beschrijving van realiteit, maar van een mogelijkheid. Dit fantasie-element is romantisch

te noemen. Naast grote stukken in zakelijke stijl, vinden we ook veel

"dichterlijke" elementen. Voorbeeld: p.2 "Daar waar de mens nog geen macht

had, leefde de romantiek, wild en vertoornd in haar zege. De stormwolken gingen geweldig,

fregatten van de nacht, overbespannen met zeil. De zeilen scheurden."

Andere boeken van deze auteur:


Home - Contact - Over - ZoekBoekverslag op uw site - Onze Boekverslagen - Boekverslag toevoegen