U kijkt nu naar de cache versie van het boekverslag : Simon Vestdijk - Pastorale 1943.
Deze versie komt van http://www.scholieren.com/boekverslagen/2240 en is laatst upgedate op 05/03/2000.
De taal ervan is Nederlands en het aantal woorden bedraagt 3221 woorden.

S. Vestdijk



PASTORALE 1943



ROMAN UIT DE TIJD VAN DE DUITSE OVERHEERSING





BESCHRIJVING



Noteer de titelbeschrijving

Vestdijk, Simon, Pastorale 1943, 1948. Amsterdam, De Arbeiderspers, 1980.



Geef de titelverklaring

 Concreet

Het boek speelt zich af in het midden van de tweede wereld- oorlog het jaartal in de titel verwijst hiernaar. Ook de ondertitel verwijst naar de Duitse bezetting van ons land in de oorlog.



 Abstract

"Pastorale 1943" verwijst een beetje naar het feit dat het boek ingaat op het 'normale' leven anno 1943.



Maak een korte samenvatting

Schults is leraar Duits, verder is hij ook werkzaam voor het Verzet. Hij en anderen verstrekken oa. de Engelsen van informatie.

Op de boerderij "De Hoenderik" zitten een aantal mensen ondergedoken. Een van hen (Jan in 't Velt) heeft een relatie met de dochter van de boer (Marie Bovenkamp). Marie raakt echter zwanger van Kees Poerstamper (een NSB-er) en moet daarom met hem trouwen.

Op een gegeven moment worden de onderduikers verraden en gepakt door de Duitsers. Schults verdenkt Poerstamper ervan de onderduikers te hebben verraden. Met een aantal anderen besluiten ze hem te vermoorden.

Later wordt Schults door de Duitsers gevangen genomen. Hij zit een aantal weken in de cel, dan zorgt zijn broer August, die bij de SS zit, ervoor dat hij vrij komt.





BEOORDELING



Geef in tenminste 100 woorden jouw mening over het boek. Voeg ook citaten toe uit het boek.



In het begin van het boek lag de nadruk erg op het omschrijven de ruimte. Hierdoor begon het boek enigszins wat saai.



citaat:

Hier en daar armzalig vermagerd vee, ongetwijfeld vol met vliegen tot in hun oogholten, vieze vliegen, glinsterend in het zonlicht als langzaam verglijdende druppels. Spreek mij van de genoe-gens van het landleven! Soms verlangde hij naar een gevangenis. Niet dat de Hoenderik daar niet veel van weg had, zo vlak achter de dijk. Daar stak de boerderij zijn neus tegenaan als een beest dat geslacht wordt, vastgemaakt aan een ijzeren ring. Voor het tuintje met het gipsjongetje was nauwelijks plaats over; een stenen trap met een ijzeren leuning haastte zich steil naar boven, en wie boven stond keek op de Hoenderik neer als op een verzonken spookhuis uit den jare 1866 (in ijzer gestaafd boven de ramen in de voorgevel), - 1866, dat was het jaar van de oorlog tussen Pruisen en Oostenrijk, waarbij het eerstge-noemde land Hannover, Kurhessen, Nassau, Frankfort en Sleeswijk-Holstein annexeerde, en het was op één na het geboortejaar van zijn vader, die in Polen vergast was.

Op een of andere wijze droegen de witte zandloperfiguren op de luiken bij tot het onwerkelijke en weggedokene van de hofstee, alsof het verboden kab-balistische symbolen waren.

-blz. 31-



Verder in het boek werd het een stuk beter. Het verhaal werd spannend en het ging meer boeien.



citaat:

Ook begon hij weer 'Help' en 'Hilfe' te gillen, waaraan een tweede slag, nu van Van Dale, een einde maakte. Hammer en Ballegooyen hielden hem stevig genoeg vast, maar stil stond hij geen moment, en Eskens liep om hem heen als een dierentemmer die het met een lastige leeuw te kwaad heeft gekregen. Ook Schults had zijn revolver getrokken. Terwijl de drogist weer 'denk toch om mijn jongens' begon te smeken, met zachte, trillende stem schreeuwde Ham-mer: 'Daar komen twee moffen aan, op fietsen! Kijk uit, jongens!'

'Schiet hem neer, en als de bliksem de auto in!' snauwde Van Dale.

Schults en Eskens schoten vrijwel gelijktijdig, zonder behoorlijk te mikken, geen van beiden in de slaap. Zonder een woord te uiten zakte Poerstamper in elkaar, zijn hand aan zijn linker zij. Van Dale zat al achter het stuur. Aan het begin van de weg naderden twee fietsers, niet al te snel; ook geweren kon men onderscheiden. Geen tien tellen later schoot de auto vooruit, rakelings langs het lichaam van de drogist; Hammer, die door het achterraampje spiedde, riep: 'Ze schieten, bukken, bukken!' - alle vijf bukten zij zich, maar er volgde niets; alleen Eskens beweerde later een schot te hebben gehoord. Reeds was de auto de eerste hoek om; Van Dale kon dadelijk een tweede nemen, eveneens een bosweg, en weldra hobbelden zij de parallelweg op. Met grote snelheid reden zij in de richting van de spoorbaan. Het piepende gehijg van Balle-gooyen verving een tijd lang alle conversatie.

'Ik zal jullie naar de stad moeten brengen,' zei Van Dale, 'hier in de buurt durf ik niet blijven met de auto.

-blz. 196-





In het gedeelte dat Schults in de gevangenis zat werd het verhaal weer heel anders. Het was verrassend dat hij zo goed werd behandeld door de Duitsers. Ook het einde - waarin Schults vrijkwam door hulp van zijn broer - was goed.

Wat minder vond ik de lange passages in het Duits. Die waren af en toe wat minder te volgen.



citaat:

'Rottaal?' zei Schults, tja, das habe ich gesagt... Nun, zum Beispiel: Dreck-sprache... Wörtlich bedeutet es faule Sprache, Mistsprache, - ich hoffe nicht, dass Sie all diese schöne Bezeichnungen in die Akten eintragen...!'

Weer lachte Wernicke, half ironisch, half appreciërend. Toen werd hij ernstig.

'Es ist jedenfalls deutlich was Sie damit gemeint haben. Wie kamen Sie eigentlich dazu, Herr Schultz, dies zu 'Ilren Schitlern zu sagen? Ich kann mir denken, dass der erste beste Lehrer in der deutschen Sprache unter dem Em-druck der Niederlage sich solcher Ausdrücke bedient hatte, aber gerade Sie, der Sohn eines deutschen Vaters, Etir den die deutsche Sprache nicht nur beruf-lich nahe am Herzen liegen müsste, sondern auch als... als halbe Mutter-sprache. Finden Sie es nicht ein wenig kleinlich die Sprache entgelten zu lassen was nach 'lhrer Meinung die deutsche Politik fehlgemacht hat? -blz. 270-



Toch wil ik dit boek iedereen aanraden, omdat het toch erg goed geschreven is. Verder geeft het ook een goed beeld van het Verzet in de WO II en de sfeer in de bezettingstijd.



ANALYSE (DEEL A)



Maak een analyse over de ruimte in 50-100 woorden. Voeg ook fragmenten toe.



Ik heb voor het element ruimte gekozen, omdat dit erg opvalt in het boek. De ruimte (ook de sfeer) wordt vaak uitgebreid omschreven. Ik denk dat de schrijven S. Vestdijk dit heeft gedaan om een goed beeld te geven van de oorlogtijd en het Verzet. Aan de hand van het volgende fragment zal ik dit verder uitwerken:





Later op de avond verlichtte een klein petroleumlampje de grote, vormloze ruimte, die naar hooi geurde, en naar teer en petroleum en veelgedragen kleren en sigarettenstompjes, en waarin alles schuin naar boven scheen te streven: de ladder naar de hilt, waarop het hooi rustte en het kamertje van Geert was gebouwd; de disselbomen van de nooit meer gebruikt sjees; de rieken, schoffels en harken, leunend tegen de muur; en ten slotte de sterk afhellende hooistapel tegen de achterwand, aan de voet waarvan zij sliepen, dicht bij het onder het hooi verborgen schuilhok, Dit schuilhok hadden zij zelfgemaakt: een manshoge ruimte, gestut door palen. Het luik was met aarde bedekt, vermengd met teer, en daarop was een laag hooi vastgekleefd, die naar alle zijden ver uitstak buiten de rand: een vinding van Mertens, die nog andere verbeteringen op zijn programma had staan, met name een onderaardse gang vanuit het schuilhok, versperd door paalwerk met asfaltpapier, en een grote zandzak vlak achter de opening om de gang ontoegankelijk te maken voor achtervolgers. Tot nog toe waren deze maatregelen afgestuit op de onwil van Bovenkamp, die naar zijn zeggen geen mollegangen in zijn grond wou hebben.

-blz. 72 / 73 -



In dit fragment wordt de ruimte nauwkeurig omschreven. Ook wat betreft de sfeer. De schrijver laat zien hoe onderduikers leefden. Er wordt uitgebreid verteld hoe het schuilhok is gebouwd.



In het volgende fragment zit Schults in de gevangenis. Schults kijkt in de cel uitgebreid om zich heen. Elk detail wordt beschreven.



Schults keek om zich heen. De cel was misschien vijf grote passen lang, twee à drie breed. Aan het eind ervan stond een houten brits, volgestapeld met matrassen, kussens en opgerolde dekens. Rechts boven de brits waren twee kwartcirkelvormige plankjes in de muurhoek bevestigd, waarop een bord, een kroes, een houten lepel. Licht viel naar binnen door een tuimelraam boven de krachtig versterkte en van een gesloten luikje voorziene deur; door dit raam keek men onbelemmerd de wijde hemel in, want er was geen tweede verdieping in dit gedeelte van de gevangenis. Aan de muur hing een kapstok; aan weerskanten van de deur stonden een aarden waterkruik en een emmer, waarop men een doorboorde plank kon leggen. De muren waren geel ge-verfd, maar maakten een enigszins lepreuze indruk, gevolg van het verstolen krassen van de befaamde streepjes, voor ieder dag één; reeds bij deze opper-vlakkige kennismaking telde Schults niet minder dan acht van die kleine ka-lenders; verder dan 43 dagen gingen zij niet. Boven de brits liep een dikke, rechte buis, van de centrale verwarming.

'Een aardig hokje,' zei hij, toen hij zijn inspectie beëindigd had en zijn hoed aan de kapstok gehangen.

-blz. 221 / 222-







ANALYSE (DEEL B)



Omschrijf het thema in een korte zin en geef daarbij een toelichting van ongeveer 50 woorden.

Oorlog maakt bepaalde relaties onmogelijk.



In het boek zijn een aantal relaties die door de oorlog niet kunnen. Een voorbeeld is de relatie van Marie Bovenkamp met Kees Poerstamper (NSB'er). In beide families wordt de relatie niet geaccepteerd. Een ander geval is toen Schults in de gevangenis zat. Zijn relatie met de Duitsers wordt steeds beter. De oorlog maakt dit echter onmogelijk. Ook heeft Schults weinig contact met zijn broer, omdat die bij de SS zit.



BEOORDELING



Geef in tenminste 100 woorden jouw mening over het boek. Voeg ook citaten toe uit het boek.



In het begin van het boek lag de nadruk erg op het omschrijven de ruimte. Hierdoor begon het boek enigszins wat saai.



fragment:

Hier en daar armzalig vermagerd vee, ongetwijfeld vol met vliegen tot in hun oogholten, vieze vliegen, glinsterend in het zonlicht als langzaam verglijdende druppels. Spreek mij van de genoe-gens van het landleven! Soms verlangde hij naar een gevangenis. Niet dat de Hoenderik daar niet veel van weg had, zo vlak achter de dijk. Daar stak de boerderij zijn neus tegenaan als een beest dat geslacht wordt, vastgemaakt aan een ijzeren ring. Voor het tuintje met het gipsjongetje was nauwelijks plaats over; een stenen trap met een ijzeren leuning haastte zich steil naar boven, en wie boven stond keek op de Hoenderik neer als op een verzonken spookhuis uit den jare 1866 (in ijzer gestaafd boven de ramen in de voorgevel), - 1866, dat was het jaar van de oorlog tussen Pruisen en Oostenrijk, waarbij het eerstge-noemde land Hannover, Kurhessen, Nassau, Frankfort en Sleeswijk-Holstein annexeerde, en het was op één na het geboortejaar van zijn vader, die in Polen vergast was.

Op een of andere wijze droegen de witte zandloperfiguren op de luiken bij tot het onwerkelijke en weggedokene van de hofstee, alsof het verboden kab-balistische symbolen waren.



-blz. 31-



Verder in het boek werd het een stuk beter. Het verhaal werd spannend en het ging meer boeien.



fragment:

Ook begon hij weer 'Help' en 'Hilfe' te gillen, waaraan een tweede slag, nu van Van Dale, een einde maakte. Hammer en Ballegooyen hielden hem stevig genoeg vast, maar stil stond hij geen moment, en Eskens liep om hem heen als een dierentemmer die het met een lastige leeuw te kwaad heeft gekregen. Ook Schults had zijn revolver getrokken. Terwijl de drogist weer 'denk toch om mijn jongens' begon te smeken, met zachte, trillende stem schreeuwde Ham-mer: 'Daar komen twee moffen aan, op fietsen! Kijk uit, jongens!'

'Schiet hem neer, en als de bliksem de auto in!' snauwde Van Dale.

Schults en Eskens schoten vrijwel gelijktijdig, zonder behoorlijk te mikken, geen van beiden in de slaap. Zonder een woord te uiten zakte Poerstamper in elkaar, zijn hand aan zijn linker zij. Van Dale zat al achter het stuur. Aan het begin van de weg naderden twee fietsers, niet al te snel; ook geweren kon men onderscheiden. Geen tien tellen later schoot de auto vooruit, rakelings langs het lichaam van de drogist; Hammer, die door het achterraampje spiedde, riep: 'Ze schieten, bukken, bukken!' - alle vijf bukten zij zich, maar er volgde niets; alleen Eskens beweerde later een schot te hebben gehoord. Reeds was de auto de eerste hoek om; Van Dale kon dadelijk een tweede nemen, eveneens een bosweg, en weldra hobbelden zij de parallelweg op. Met grote snelheid reden zij in de richting van de spoorbaan. Het piepende gehijg van Balle-gooyen verving een tijd lang alle conversatie.

'Ik zal jullie naar de stad moeten brengen,' zei Van Dale, 'hier in de buurt durf ik niet blijven met de auto.

-blz. 196-





In het gedeelte dat Schults in de gevangenis zat werd het verhaal weer heel anders. Het was verrassend dat hij zo goed werd behandeld door de Duitsers. Ook het einde - waarin Schults vrijkwam door hulp van zijn broer - was goed.

Wat minder vond ik de lange passages in het Duits. Die waren af en toe wat minder te volgen.



fragment:

'Rottaal?' zei Schults, tja, das habe ich gesagt... Nun, zum Beispiel: Dreck-sprache... Wörtlich bedeutet es faule Sprache, Mistsprache, - ich hoffe nicht, dass Sie all diese schöne Bezeichnungen in die Akten eintragen...!'

Weer lachte Wernicke, half ironisch, half appreciërend. Toen werd hij ernstig.

'Es ist jedenfalls deutlich was Sie damit gemeint haben. Wie kamen Sie eigentlich dazu, Herr Schultz, dies zu 'Ilren Schitlern zu sagen? Ich kann mir denken, dass der erste beste Lehrer in der deutschen Sprache unter dem Em-druck der Niederlage sich solcher Ausdrücke bedient hatte, aber gerade Sie, der Sohn eines deutschen Vaters, Etir den die deutsche Sprache nicht nur beruf-lich nahe am Herzen liegen müsste, sondern auch als... als halbe Mutter-sprache. Finden Sie es nicht ein wenig kleinlich die Sprache entgelten zu lassen was nach 'lhrer Meinung die deutsche Politik fehlgemacht hat?'

-blz. 270-



Toch wil ik dit boek iedereen aanraden, omdat het toch erg goed geschreven is. Verder geeft het ook een goed beeld van het Verzet in de WO II en de sfeer in de bezettingstijd.



ANALYSE (DEEL A)



Maak een analyse over de ruimte in 50-100 woorden. Voeg ook fragmenten toe.



Ik heb voor het element ruimte gekozen, omdat dit erg opvalt in het boek. De ruimte (ook de sfeer) wordt vaak uitgebreid omschreven. Ik denk dat de schrijven S. Vestdijk dit heeft gedaan om een goed beeld te geven van de oorlogtijd en het Verzet. Aan de hand van het volgende fragment zal ik dit verder uitwerken:





Later op de avond verlichtte een klein petroleumlampje de grote, vormloze ruimte, die naar hooi geurde, en naar teer en petroleum en veelgedragen kleren en sigarettenstompjes, en waarin alles schuin naar boven scheen te streven: de ladder naar de hilt, waarop het hooi rustte en het kamertje van Geert was gebouwd; de disselbomen van de nooit meer gebruikt sjees; de rieken, schoffels en harken, leunend tegen de muur; en ten slotte de sterk afhellende hooistapel tegen de achterwand, aan de voet waarvan zij sliepen, dicht bij het onder het hooi verborgen schuilhok, Dit schuilhok hadden zij zelfgemaakt: een manshoge ruimte, gestut door palen. Het luik was met aarde bedekt, vermengd met teer, en daarop was een laag hooi vastgekleefd, die naar alle zijden ver uitstak buiten de rand: een vinding van Mertens, die nog andere verbeteringen op zijn programma had staan, met name een onderaardse gang vanuit het schuilhok, versperd door paalwerk met asfaltpapier, en een grote zandzak vlak achter de opening om de gang ontoegankelijk te maken voor achtervolgers. Tot nog toe waren deze maatregelen afgestuit op de onwil van Bovenkamp, die naar zijn zeggen geen mollegangen in zijn grond wou hebben.

-blz. 72 / 73 -



In dit fragment wordt de ruimte nauwkeurig omschreven. Ook wat betreft de sfeer. De schrijver laat zien hoe onderduikers leefden. Er wordt uitgebreid verteld hoe het schuilhok is gebouwd.



In het volgende fragment zit Schults in de gevangenis. Schults kijkt in de cel uitgebreid om zich heen. Elk detail wordt beschreven.



Schults keek om zich heen. De cel was misschien vijf grote passen lang, twee à drie breed. Aan het eind ervan stond een houten brits, volgestapeld met matrassen, kussens en opgerolde dekens. Rechts boven de brits waren twee kwartcirkelvormige plankjes in de muurhoek bevestigd, waarop een bord, een kroes, een houten lepel. Licht viel naar binnen door een tuimelraam boven de krachtig versterkte en van een gesloten luikje voorziene deur; door dit raam keek men onbelemmerd de wijde hemel in, want er was geen tweede verdieping in dit gedeelte van de gevangenis. Aan de muur hing een kapstok; aan weerskanten van de deur stonden een aarden waterkruik en een emmer, waarop men een doorboorde plank kon leggen. De muren waren geel ge-verfd, maar maakten een enigszins lepreuze indruk, gevolg van het verstolen krassen van de befaamde streepjes, voor ieder dag één; reeds bij deze opper-vlakkige kennismaking telde Schults niet minder dan acht van die kleine ka-lenders; verder dan 43 dagen gingen zij niet. Boven de brits liep een dikke, rechte buis, van de centrale verwarming.

'Een aardig hokje,' zei hij, toen hij zijn inspectie beëindigd had en zijn hoed aan de kapstok gehangen.

-blz. 221 / 222-







ANALYSE (DEEL B)



Omschrijf het thema in een korte zin en geef daarbij een toelichting van ongeveer 50 woorden.

Oorlog maakt bepaalde relaties onmogelijk.



In het boek zijn een aantal relaties die door de oorlog niet kunnen. Een voorbeeld is de relatie van Marie Bovenkamp met Kees Poerstamper (NSB'er). In beide families wordt de relatie niet geaccepteerd. Een ander geval is toen Schults in de gevangenis zat. Zijn relatie met de Duitsers wordt steeds beter. De oorlog maakt dit echter onmogelijk. Ook heeft Schults weinig contact met zijn broer, omdat die bij de SS zit.
Andere boeken van deze auteur:


Home - Contact - Over - ZoekBoekverslag op uw site - Onze Boekverslagen - Boekverslag toevoegen