U kijkt nu naar de cache versie van het boekverslag : H.c. Ten Berge - Het Geheim Van Een Opgewekt Humeur.
Deze versie komt van http://www.collegenet.nl/studiemateriaal/verslagen.php?verslag_id=15704 en is laatst upgedate op Onbekend.
De taal ervan is Nederlands en het aantal woorden bedraagt 2594 woorden.

Primaire gegevens van het gelezen werk:

Auteur: H.C. ten Berge

Titel: Het geheim van een opgewekt humeur

Ondertitel: Een relaas van liefde en schennis

Motto: ‘Mijn lichaam waarschuwt mij voor ieder woord…’ Franz Kafka, Brieven

Verschenen in: Amsterdam 2006 (zevende druk), eerste druk 1986

Uitgever: Athenaeum, Polak & Van Gennep

Verwachtingen vooraf: Toen ik de titel zag, verwachtte ik een heel luchtig boek, een soort ironisch Bridget Jones-achtig boek.



Samenvatting van de inhoud:

Deel I: Amsterdam

Edgar Moortgat maakt een wandeling. Hij is murw, want hij is zojuist verlaten door een vrouw, Welmoed. Edgar is een publicist. Hij schrijft onder het pseudoniem Repelsteel verhalen voor het pornotijdschrift Black Nipple over het verzonnen personage Tilly Tit. Daarnaast is hij bezig met een roman vol autobiografische berichten en memoires: Het geheim van een opgewekt humeur. Hij schrijft ook filmscripts van de mythologische verhalen De geboorte van Adonis en De dochters van Pandion.

Zijn aantekeningen stuurt hij per post naar een juriste, Marian de Vos Mureau. Hij noemt het ‘berichten van het front’. Marian vindt het vreemd dat Edgar zijn teksten in de hij-vorm schrijft. ‘Ik ervaar dat als een poging mij binnen te roepen en buiten te sluiten.’

Enkele maanden voor de wandeling is Edgar voorgesteld aan de Caribische pornoster Coco Prima, van het bedrijf waarvoor hij pornografische teksten schrijft. Zij beginnen een affaire, terwijl Edgar een vriendin heeft, Carla. Carla heeft zijn liefde, Coco zijn hartstocht. Coco filmt zichzelf, haar eigen lichaam. Dit verkoopt ze als kunstproducties.

Coco vertelt aan Edgar, tijdens een van hun ontmoetingen, over het sprookje van de wachtelboom. De vriend van haar moeder, een Nederlander, had deze vroeger aan haar verteld. Het sprookje gaat over een echtpaar. De vrouw bevalt van een zoontje, maar komt zelf te overlijden. De man krijgt een tweede vrouw en al snel krijgen ze een dochter. De stiefmoeder is heel jaloers op de zoon van haar man. Samen met dochterlief doodt ze het jongetje en geeft haar man het hoofd van het jongetje eten (verwerkt in een maaltijd). De ziel van het jongetje neemt in de vorm van een vogel wraak op de moeder. Het jongetje herrijst uit as op de plaats waar de moeder vermorzeld wordt door een molensteen die de vogel op haar hoofd laat vallen.

Tijdens zijn wandeling komt Edgar zijn oude schoolvriend Hugo Radstake tegen. Na hun examens gingen ze ieder hun eigen weg. In een café praten zij bij. Met Hugo gaat het niet zo goed; zijn vrouw heeft hem verlaten om een lesbische relatie te beginnen. Het enige wat hij nog heeft, is zijn werk als antropoloog. Het jaar ervoor is Hugo naar Mexico geweest en nu verzamelt hij materiaal voor een publicatie. Edgar vertelt zijn oude vriend dat hij een script schrijft over De dochters van Pandion. Hugo kent de geschiedenis niet, dus vertelt Edgar hem dit. Het mythologische verhaal gaat dus over de dochters van Pandion. Een van de twee trouwt met Tereus. Zij mist haar zus en vraagt de man of haar zus mag overkomen. Tereus begeert haar (de zus) en verkracht haar. Daarna snijdt hij haar tong af, om te voorkomen dat ze vertelt wat er is gebeurd. De vrouw weeft het verhaal en zo komt haar zus achter de waarheid. Samen zinnen ze op wraak. De zussen doden het zoontje van Tereus en laten de man het vlees van zijn eigen kind opeten. Wanneer hij dit ontdekt, is hij woedend en wil Tereus de vrouwen pakken. Dit mislukt omdat ze in vogels veranderen, Tereus in een roofvogel; de zussen in een nachtegaal en een zwaluw.

Marian de Vos Mureau vertelt nog over gruwelijke incestverhalen van haar cliënten en een mythologisch verhaal over Adonis.



Deel II: Las Casas

Dit deel begint met een brief van Hugo Radstake aan Edgar, een dag na hun ontmoeting. Hugo schrijft over zijn ervaringen in Mexico. Hij ging daarnaar toe om onderzoek te doen naar droomsymbolen, maar meteen al bleek dat daarover al een boek was geschreven. Toen werd hij getroffen door een vreemd natuurverschijnsel, een soort grijze sneeuw dat dagenlang over de stad neerdaalt. Dit bleek asregen van een vulkaanuitbarsting. Na deze dagen heeft Hugo zichzelf weer bij elkaar geraapt. Hij ontdekt een bibliotheek vol met oude vertellingen van verhalen, waarnaar hij een studie begint.

In het tweede hoofdstuk van deel 2 nodigt Hugo Edgar uit voor een etentje in zijn appartement. Hugo laat een manuscript lezen over Don Prudencio en wederom gaat het over incest. Dan komt Coco Prima ter sprake: zij blijkt de stiefdochter van Hugo te zijn. Haar echte naam is Miriam Radstake. Edgar vertelt niet dat hij een seksuele relatie heeft met haar.



Deel III: Zuidveen

Een jaar nadat Edgar Coco heeft leren kennen, is hij in Zuidveen gaan wonen. Nog steeds heeft hij met Coco én Carla een relatie (Carla weet dit niet, Coco wel). In Zuidveen is een koffie- en theewinkeltje, De Raaf, waar ze koffie verkopen met de slagzin ‘Het geheim van een goed humeur’.

Hugo schrijft Edgar een brief waarin hij vraagt waarom ze elkaar niet wat vaker zien. Edgar voelt echter niet de intensiteit van hun vroegere vriendschap, maar Hugo kan dat niet aanvaarden. Edgar wordt op een ochtend wakker en hij beseft zich dat hij niet meer van Carla houdt. Hij heeft geen hekel aan haar, maar is onverschillig geworden.

Omdat het ontzettend vriest en Coco op een woonboot woont die is vastgevroren, vraagt zij of ze zolang bij Edgar mag wonen. Hij vindt dit goed. Op een dag, als Edgar van zijn werk terugkomt, is Coco in paniek. Er werd twee keer gebeld en zij nam de telefoon op, waarbij ze zei dat ze de vrouw was van Edgar. De eerste beller bleek Carla te zijn (dus: op de hoogte van de affaire van haar man) en de tweede beller bleek Hugo. Aangezien Coco best vaak belt met haar stiefvader, moet hij haar stem herkend hebben.

Carla verbreekt de relatie met Edgar en schrijft vervolgens vervelende, cynische brieven. Deze ondertekent ze met Huize De Bigamist en zakelijk met C. Steenbeek. Van Hugo horen ze echter niets. Coco en Edgar besluiten hem op te zoeken in zijn appartement in Amsterdam. Daar is Hugo niet, maar hij heeft wel alles wat met Coco te maken had vernield. Dan gaan ze hem zoeken bij Coco’s woonboot. De deur is gebarricadeerd. Edgar beveelt zijn vriendin buiten te wachten wanneer hij de deur forceert. Eenmaal binnen zit Hugo tot aan zijn hals in het bevroren water, dood. Hij heeft zelfmoord gepleegd. Na de begrafenis van Hugo keren Coco en Edgar terug naar Zuidveen. Heel luguber krijgen ze verschillende dagen achter elkaar bloemen bezorgd; dit heeft Hugo nog geregeld voor zijn dood. Het lijkt erop dat hij het stel uit elkaar wil drijven.

De redenen voor Hugo’s zelfmoord zijn volgens Edgar: zijn vrouw heeft hem verlaten en zijn wetenschappelijke expeditie is mislukt Bovendien heeft zijn stiefdochter een relatie met zijn vroegere vriend, met wie de vriendschap voorbij is. Dan vertelt Coco dat er nog een reden is:

Toen Hugo Coco aan de telefoon kreeg en begreep dat zij een relatie had met Edgar, moet hij zich dood hebben geschaamd. In de tijd dat Hugo in Mexico was, was hij heel eenzaam omdat zijn vrouw hem had verlaten. Omdat hij altijd heel goed was geweest voor Coco, besloot zij naar hem toe te vliegen. In Mexico trad zij als zijn gezelschapsdame op, op Hugo’s verzoek. In de nacht van de asregen liet Coco hem toe als haar minnaar, maar op dat moment kon hij het niet. Coco: “Zijn verlangen was zo groot geweest dat hij tot onmacht was vervallen.”

Vanwege de verhalen over incest die Hugo en Edgar elkaar continu vertelden, moet Hugo zich verschrikkelijk ellendig hebben gevoeld, toen hij dacht dat Edgar het wist van hem en zijn stiefdochter. Het slothoofdstuk is door Edgar geschreven (uit zijn oogpunt). Hij geeft aan ‘wie de dood kiest laat de ander het leven’. “Ik ben niet verantwoordelijk voor zijn (Hugo’s) keuze. Ik moet verder, Miriam ook – als het kan zonder blijvende kwetsuren.”



Titelverklaring:

In het boek somt Edgar de boeken en manuscripten op waarmee hij bezig is. Daarbij hoort ook een roman met memoires en autobiografische berichten. Dit noemt hij ‘Het geheim van een goed humeur’. Bovendien is de titel ook de slogan van een koffiemerk dat bij het koffie- en theehandeltje in Zuidveen wordt verkocht. De titel komt dus twee keer letterlijk in het boek voor.



Opbouw:

Het boek is onderverdeeld in drie delen:

Deel I: Amsterdam

Deel II: Las Casas

Deel III: Zuidveen

Ieder deel is weer verdeeld in twee hoofdstukken. Ook in de hoofdstukken zijn verschillende verhalen te onderscheiden (verschillende perspectieven).



Taalgebruik:

Het taalgebruik is wat te ingewikkeld. Het is proza, maar hierin is de schrijver een beetje doorgeslagen. Soms moet je een zin een aantal keer lezen om te begrijpen wat er wordt bedoeld. Hierdoor duurt het lezen van het boek ook wat langer dan anders!

Voorbeeld: Moortgat dacht: wanneer het sterven een natuurlijk voortschrijdend proces van uitdoving is bestaat er geen beter woord dan ontslapen. Het heeft geen verzachtende werking, het moffelt niets weg, maar geeft nauwkeurig aan hoe iemand langs een transparante draad, onopgemerkt door zijn omgeving, op discrete wijze aan de levenslange opsluiting in het lichaam ontsnapt.



Tijd:

In welke tijd speelt het boek zich af?

Het boek speelt zich in het heden en in het verleden af. Het verhaal is in het heden en er worden veel (mythologische) verhalen verteld. Door middel van flashbacks, herinneringen, kijken de hoofdpersonen terug op het verleden. Het is af en toe moeilijk om de draad op te pakken, als je het boek even een paar dagen hebt gelaten voor wat het was. Dit komt deels door de verschillende tijden die worden gebruikt.

Deel III speelt zich ongeveer een jaar na deel I af. Dat deel speelt zich af in de jaren ’80 (1984 of 1985). De vertelde tijd is dus ongeveer één jaar. Regelmatig worden er flashbacks gebruikt. Hierdoor is het verhaal niet chronologisch. Het zijn vooral Hugo en Coco die flashbacks hebben, in de vorm van herinneringen die ze aan een andere persoon vertellen.

De verteltijd is 239 bladzijden. Ik deed er een uur of zeven, acht over om het boek te lezen. Dit is langer dan ik normaal over een boek doe, maar dat komt ook door de lange mythologische verhalen waarin je verstrikt raakt. Regelmatig moet je even een stuk herlezen om te weten waar het ‘ook alweer over ging’.



Plaats en ruimte:

Het verhaal speelt zich af op drie plaatsen en deze zijn mooi afgebakend in de delen. Deel I Amsterdam, deel II Las Casas (Mexico) en deel III Zuidveen. Maar: Hugo en Coco wonen beiden in Amsterdam, dus bijvoorbeeld tijdens deel III zijn ze ook af en toe in A’dam, net als in deel II wanneer de oude schoolvrienden elkaar treffen voor het eten.

De appartementen van Edgar en Hugo spelen een belangrijke rol in het boek, doordat de mannen (en Coco) hier veel tijd doorbrengen.



Spanning:

Er is niet bepaald sprake van spanning. Het verhaal werkt juist stremmend. Doordat de mythologische verhalen zo langdradig zijn, raak je als lezer steeds geneigd om af te haken. Pas op het moment dat de verhalen samenkomen in deel III, wordt het interessant.

Wanneer Hugo zelfmoord heeft gepleegd en Coco de achterliggende reden bekend maakt, bereikt het verhaal een climax. Dit is het hoogtepunt van Het geheim van een goed humeur. De ellenlange mythologische verhalen zijn een dieptepunt. Ik ben zelfs nog wel geïnteresseerd in die verhalen, dus daaraan ligt het niet!



Vertelperspectief:

De perspectieven in dit boek wisselen nogal. Meestal vertelt Moortgat over zichzelf in de derde persoonsvorm (hij…, Moortgat …, Edgar …). Daarnaast zijn er ook passages waarin Moorgat in de ik-vorm schrijft, als een dagboek.

Coco Prima schrijft brieven in de ik-vorm aan haar vriend Edgar. Ook Edgars vriendin Marian de Vos Mureau en Hugo schrijven hem brieven in de ik-vorm.



Personages:

Edgar Moortgat (round character): een veertiger die in een driehoeksverhouding verkeert. Hij heeft naast zijn vriendin Carla ook een relatie/affaire met de Caribische Coco Prima. Edgar schrijft verhalen voor een pornotijdschrift en daarnaast schrijft hij manuscripten en scenario’s. Hij is bezig met een autobiografie met de titel Het geheim van een goed humeur.

Coco Prima (round character): een videopornoster die bij hetzelfde bedrijf als Edgar Moortgat werkt. Hier leren zij elkaar dan ook kennen op een nieuwjaarsborrel. Zij krijgt een affaire met Edgar Moortgat. Coco’s echte naam is Miriam Radstake en ze woont op een woonboot in Amsterdam.

Hugo Radstake (round character): een oude schoolvriend van Edgar Moortgat. De mannen komen elkaar weer tegen en Hugo wil heel graag de oude vriendschap weer nieuw leven inblazen. Edgar ziet dit niet zo zitten en Hugo kan daar niet mee omgaan. Hugo is heel vaak teleurgesteld in zijn leven. Zijn vrouw heeft hem verlaten, zijn wetenschappelijke expeditie in Mexico is mislukt. Ook houdt hij op een seksuele manier van zijn stiefdochter Miriam, die een relatie heeft met Hugo’s oude schoolvriend Edgar, die hém niet meer als een echte vriend ziet.

Carla (flat character): de vriendin van Edgar Moortgat. Over haar kom je heel weinig te weten, alleen dat zij niets van de affaire van haar man weet. Carla heeft bemiddeld met een scenario waaraan Edgar werkt.

Marian de Vos Mureau (flat character): de juriste naar wie Edgar al zijn manuscripten en autobiografische berichten stuurt. Zij voorziet het van commentaar. Zij geeft Edgar ook juridische verhalen over liefde, dood en incest.



Thema en motieven:

De belangrijkste thema’s van Het geheim van een goed humeur zijn incest, liefde, dood en wraak. Alle vertelde anekdotes en verhalen zijn hierop terug te voeren. Door het hele boek komen deze verhalen voor; mythologische verhalen en vertellingen van Marian de Vos Mureau (uit de juridische praktijk), van Coco Prima, etc.

Uiteindelijk komen de aparte verhaallijnen in het laatste deel van het boek bij elkaar in een hedendaags scenario. Edgars driehoeksverhouding (liefde) komt uit en Hugo’s gevoelens voor zijn stiefdochter komen uit. Hugo pleegt zelfmoord (dood) uit liefdesgevoelens en vanwege de schuldgevoelens die hij had, omdat hij bijna seks had met zijn stiefdochter. Na zijn dood neemt Hugo wraak op Edgar én Coco, door bossen bloemen met cynische boodschappen te sturen.



Genre:

Het genre van dit boek is een psychologische roman. Daarnaast is het ook proza te noemen, door het taalgebruik van H.C. ten Berge.



Eigen literaire recensie:

Zelfs voor de lezers die zich daadwerkelijk interesseren in de mythologie, is dit boek taaie kost. Ellenlange anekdotes en mythologische verhalen remmen het leestempo af. H.C. ten Berge is het met Het geheim van een goed humeur dan ook niet gelukt een boek te schrijven dat je als lezer in één ruk wilt uitlezen. Met een diepe zucht pak je het boek af en toe weer terug, omdat je toch wilt weten hoe alle losse verhalen uiteindelijk in godsnaam bij elkaar kunnen komen.

Pas bij het laatste deel wordt het verhaal interessant, doordat het zich dan eindelijk in een hedendaags scenario afspeelt. Even geen oude vertellingen meer, of filosofische gedachtegangen van oude schoolvrienden of een videopornoster, maar een herkenbaar scenario. Pas dan wordt de lezer gestimuleerd verder te lezen, maar menigeen zal afhaken voor hij deel III bereikt.

Voor die enkeling die naast lezen écht niets te doen had en het einde van het boek heeft gehaald, is het slot redelijk bevredigend. Alle saaie verhalen waar je je in de eerste delen doorheen hebt moeten ploeteren, vormen het decor voor het verrassend slotstuk waarin alle puzzelstukjes op hun plaats vallen. Het lijkt nog een spannend verhaal te worden ook. Deze illusie is echter niet van lange duur, want het einde van het boek is al snel in zicht. Een slap einde voor de lezer die zich in ieder geval een overwinnaar voelt, omdat hij het einde van het boek heeft weten te behalen.
Andere boeken van deze auteur:


Home - Contact - Over - ZoekBoekverslag op uw site - Onze Boekverslagen - Boekverslag toevoegen