U kijkt nu naar de cache versie van het boekverslag : Harry Mulisch - Twee Vrouwen.
Deze versie komt van http://www.verslagen.com/index.php?page=boek_toon&boek_id=479 en is laatst upgedate op 30/11/-0001.
De taal ervan is Nederlands en het aantal woorden bedraagt 2071 woorden.

Datum: 7-4-2002



Zakelijke gegevens



Auteur: Harry Mulisch



Titel: Twee Vrouwen



Uitgever: De Bezige Bij Plaats van uitgave: Amsterdam Jaar van uitgave en druk: 1985, 11e



Aantal bladzijden: 156 (eerste uitgave in 1975)



Genre: Dagboek, psychologische liefdesroman



Eerste reactie



Harry Mulisch is een heel bekende schrijver en omdat hij zo bekend is, wilde ik ook wel eens een boek van hem lezen. Te weten komen of hij echt zo’n goede schrijver is. Ik wilde niet een boek lezen wat al heel bekend was (zoals ‘De aanslag’), dus heb ik dit boek gekozen. Ik kende de titel niet en van de achterkant werd ik ook niet veel wijzer. (Er staat een foto van een rokende Mulisch op). Ik wist alleen dat het boek een liefdesroman was. Ik heb wel liefdesromans gelezen, maar die waren allemaal zo nep. Dit boek kwam echt op mij over. Het verhaal zou echt kunnen gebeuren, omdat er alledaagse gebeurtenissen worden verteld. Natuurlijk is het vreemd dat, als vrouw, je vriendin bij je ex-man een kind krijgt omdat jij een keer had gezegd dat je wel een kind van haar wilde. Toch heb ik het gevoel dat het echt zou kunnen gebeuren.



Verdieping



Samenvatting:



Laura is een gescheiden vrouw van 35 jaar. Haar ex-man heet Alfred en is recensent van theaterstukken. Ze werkt in een museum en woont in Amsterdam.



Op een dag gaat ze de stad in en ziet daar een vrouw staan van 20. Laura voelt zich meteen tot haar aangetrokken. Ze begint een gesprek met de vrouw, Sylvia, en dat eindigt in bed bij Laura thuis. Ze besluiten bij elkaar te blijven.



Na een paar weken stelt Sylvia voor om foto’s te gaan maken in de dierentuin. Sylvia gaat met een jongen op de foto die ze later Thomas Nithart noemen. Als Sylvia’s moeder langs komt, waar ze tegen heeft gezegd dat ze een vriend heeft, laat ze de foto met de jongen zien als haar vriend. Haar moeder gelooft haar, maar Laura vindt het niet goed dat ze niet de waarheid vertelt.



Na vier maanden vraagt Sylvia waarom Laura weg is gegaan bij Alfred en Laura antwoord dat ze geen kinderen kon krijgen. Later vraagt Sylvia of Laura een kind van haar wil. Laura zegt ja, maar zegt ook dat dat niet kan.



Uiteindelijk gaat Sylvia voor een paar dagen weg naar haar ouders toe om tot rust te komen. Op de derde dag zou ze bellen, maar dat gebeurt niet. In plaats daarvan belt Karin, de nieuwe vrouw van haar ex-man, en zegt dat Sylvia ervandoor is met haar man. Laura’s wereld stort in elkaar en ze huilt hele dagen om Sylvia. Nog één keer komt Sylvia langs om haar paspoort op te halen, want ze gaat met Alfred naar Londen. Daarna gaat het steeds iest beter met Laura.



Dan staat opeens Sylvia voor de deur en zegt dat ze zwanger is: ‘van jou, via Alfred’. Laura is heel verbaasd en ook blij dat haar vriendin terug is. Sylvia heeft alleen een briefje achtergelaten voor Alfred en dat vindt Laura geen stijl. Ze belt Alfred en hij zegt dat hij alleen met Sylvia wil praten en dat hij begrijpt dat Sylvia bij hem weggaat. Laura is blij dat Alfred het begrijpt. Op een middag als Laura op haar werk is, ontmoetten Alfred en Sylvia elkaar. Laura krijgt een telefoontje van een politieagent dat er een ongeluk is gebeurd met haar huisgenote en dat ze snel moet komen. Laura vreest dat Alfred Sylvia iets heeft aangedaan. Als ze in haar huis komt, ziet ze dat Laura dood op de bank ligt. Er wordt haar verteld dat ze geschoten is in haar hoofd, hart en buik. Laura zegt tegen de politieagent dat haar ex-man de dader is. Sylvia wordt begraven in de duinen waar ze zo veel van hield.



Hierna krijgt Laura het bericht dat haar moeder is overleden en dat ze haar begraven in Nice. Laura gaat erheen met de auto, maar voelt zich helemaal niet goed. Ze wil een kamer zoeken en krijgt een kamer bij een oude vrouw in de stad. Naast de kamer ligt een heel diep gat. Aan de overkant staat het Palais des Papes. Haar laatste zin is: ik kan eerder beneden zijn dan de echo van mijn schreeuw terug is van het paleis.



Onderzoek van de verhaaltechniek



Het verhaal speelt zich gedeeltelijk af in Amsterdam, de andere helft op weg naar Nice. Aan het eind van het boek staat Lingueglietta, mei-juni 1975. In dit jaar speelt het verhaal zich af, in de maanden februari tot en met juni. Het verhaal is geschreven in een ik-perspectief. Het is een dagboek, Laura vertelt over de gebeurtenissen en er staat in het boek dat ze schrijft in de kamer. Het verhaal bestaat grotendeels uit flashbacks die in de verleden tijd worden verteld. Laura is op weg naar Nice en denkt terug aan het afgelopen jaar.



Er komen niet veel personen in voor. De belangrijkste persoon is de ik-persoon, Laura Tinhuizen. Ze is een rustige, magere vrouw die, nadat ze jarenlang met een man leefde, opeens op een veel jongere vrouw verliefd wordt. Laura heeft kunstgeschiedenis gestudeerd en houdt van theaterstukken. Ze is intellectueel en denkt eerst lang na voordat ze iets doet. Ze ging vaak naar premières in de schouwburg met Alfred. Ze bezoekt haar moeder elk halfjaar in Nice. Als Sylvia zich voorstelt, begint haar moeder te slaan. Hier is Laura zo boos over dat ze geen contact meer wil met haar. Ze probeert wel een brief te schrijven, maar dat lukt niet goed. Op het laatst krijgt Laura zelfmoordneigingen omdat twee mensen waarvan ze hield zijn overleden.



Sylvia Nithart is een jonge vrouw die weet wat ze wil. Ze is kapster en is geboren in Petten; haar ouders weten niet dat ze lesbisch is. Sylvia vertelt dat niet omdat ze denkt dat ze dan niet meer welkom is. Sylvia doet wat ze zegt en plant dingen van tevoren, zoals de foto van haar ‘vriend’ in de dierentuin. Ze is impulsief en Laura is niet haar eerste vriendin. Sylvia houdt van lol maken en denkt niet veel na over het leven of over gebeurtenissen.



Alfred Boeken is theaterrecensent en wil al heel lang een boek schrijven. Hij kraakt de meest stukken af, omdat hij jaloers is op de schrijvers van deze stukken. Hij komt over als een egoïstische man, die niet weet wat hij wil. Dat hij Sylvia vermoordt, verwacht je niet. Hij heeft twee kinderen bij zijn tweede vrouw Karin. Zij heeft rechten gestudeerd en is jonger dan Laura.



Op zoek naar de thematiek



Het thema is de liefde tussen twee vrouwen. Laura houdt heel veel van Sylvia en zij is de enige vrouw in haar leven, blijkt uit het tekstgedeelte op blz. 66. Sylvia houdt zoveel van Laura dat ze een kind krijgt van Alfred en dat ‘aanbiedt’ aan haar.



Ik heb nog niet eerder een boek gelezen over een relatie tussen twee vrouwen, wel tussen een man en vrouw. Het thema is mij niet helemaal vreemd, omdat ik twee vrouwen ken die lesbisch zijn en samenwonen.



Plaats in de literatuurgeschiedenis



Harry Mulisch is geboren in 1927. Hij wilde vroeger als kind uitvinder worden, hij werd schrijver. Zijn vader was Oostenrijks, zijn moeder Joods. Toen Harry negen jaar was, gingen zijn ouders uit elkaar. Na de oorlog werd zijn vader in een kamp opgesloten, omdat hij tijdens de bezettingstijd met de Duitsers had samengewerkt. In veel van zijn boeken komen dezelfde thema’s terug: de invloed van het verleden op het leven en de mens van nu en geweld. Dat is ook het geval in dit boek en in andere boeken zoals ‘Het Zwarte Licht’, ‘De Verteller’, ’De Aanslag’ en ‘Het Stenen Bruidsbed’.



Dit boek is voor het eerst gepubliceerd in 1975. In de jaren ’60 tot ’80 kwamen er steeds meer luxeartikelen, het ging goed met Europa. Er kwam een reactie van vooral studenten die zich afzetten tegen de samenleving en de politiek die deed alsof het allemaal goed ging. De jaren ’60 waren de jaren van de seksuele revolutie, vrouwenemancipatie en drugs. In de literatuur waren de realistische en psychologische romans de meest voorkomende genres. Dit boek is dus typerend voor de tijd waarin het ontstaan is, omdat men vrijer ging denken over seksualiteit en over relaties met iemand van hetzelfde geslacht.



Beoordeling



Ik heb het boek twee keer gelezen, de eerste keer was meer dan een maand gelezen. Toen ik al over de helft was, kwam ik erachter dat de ik-persoon, van wie je de gedachten en gevoelens leert kennen, een vrouw was. Ik dacht dat de hoofdpersoon een man was, omdat het verhaal in ik-perspectief geschreven is en de schrijver een man is. Daarom dacht ik ook dat het een soort biografie was, over de dood van ‘zijn’ moeder. In het begin vertelt ‘hij’ ook aan een man dat ‘hij’ Henny Hoenderdos heette. Dan denk je toch eerder aan een jongetje. Later zit ‘hij’ in de klas naast de echte Henny die wel een jongen is. Pas later in het verhaal staat er een zin waaruit je kunt opmaken dat de ik-persoon een vrouw is, omdat op blz. 16 staat dat een jongetje tegen de meester zegt: ‘Zij zegt iets raars’. Daar heb ik dus overheen gelezen.



Daarna vond ik het erg moeilijk om het verhaal te volgen. Laura had het vaak over Griekse mythes en personen die ik helemaal niet ken. Daar werd het verhaal een beetje saai van. Vaak snapte ik er ook niks van, terwijl het grote betekenis had voor de relatie tussen haar en Sylvia. Laura vergeleek bijvoorbeeld Orfeus en Eurydike met haarzelf en Sylvia. Ook vertelt Alfred een verhaal over de betekenis van mannen in toneelstukken en over tragedies, waar ik niks van snapte (blz. 79,80).



Toen ik het verhaal voor de tweede keer las, had ik weer het idee dat de ik-persoon een man was, wat erg irritant was voor mij omdat ik anders moest gaan denken.



De schrijver springt erg heen en weer tussen gebeurtenissen. Op blz. 18 heeft hij het over een kalkoen die Henny vasthield. Pas op blz. 131 kom je erachter wat hij ermee bedoelde. Het komt vaker voor dat Mulisch aan het begin van het hoofdstuk iets vertelt en pas aan het eind van het hoofdstuk erop terug komt of het verklaart.



Het is een apart verhaal, ik heb nog nooit zoiets eerder gelezen. Mulisch vertelt over eigenschappen zoals het gevoel voor richting en dat hij de tijd voorstelt als een ei. Dat herken ik niet maar wel het gevoel dat je je goed moet concentreren op iets omdat het anders het mis kan gaan. Laura schrijft over een vliegtuig en dat ze constant het vliegen moet begeleiden met haar gedachten, want anders zouden de motoren ermee stoppen. Zoiets heb ik wel eens als ik in de auto zit, want ik heb nog nooit gevlogen.



Het leukste stukje vond ik het verhaal van Laura over vrouwen, dat zij alleen weten of het kind van hen is, mannen weten dat niet zeker. Daarna vertelt ze dat vrouwen opener naar de wereld zijn omdat zij 14 openingen hebben en mannen maar 10. Daar had ik nog nooit over na gedacht, maar ze heeft wel gelijk.



Ik heb het boek voor de tweede keer in twee dagen uitgelezen en ik zat helemaal in het verhaal. Ik weet niet waarom, want ik vond het boek niet spannend. Ik was wel nieuwsgierig wat er met Sylvia gebeurde en of ze nog terug kwam. Dat ze dat laatste deed, vond ik een opluchting. Dat ze daarna vermoord was, had ik niet verwacht. Pas toen Laura het telefoontje kreeg van de politie, dacht ik dat er iets was gebeurd met óf Sylvia óf Alfred. Misschien had Sylvia wel iets aan Alfred aangedaan.



Op het eind schrijft Laura dat ze eerder beneden kan zijn (in het ravijn) dan de echo van haar schreeuw terug is van het paleis. Ik denk dat Laura bedoelt dat ze dood wil omdat twee vrouwen waarvan ze hield, dood zijn. Dat kan ik wel begrijpen omdat ze heel veel hield van Sylvia en zonder haar heeft het leven geen zin meer. De enigste persoon met wie ze over Sylvia kon praten, haar moeder, overleed ook nog. Daar heeft ze een schuldgevoel over, denk ik, omdat ze nooit terug is gegaan na de ruzie.



Mijn eindoordeel is dat het een mooi boek is met soms moeilijke stukken, maar daar moet je gewoon over heen lezen. Ik zou daarom het boek aan willen raden aan iedereen die houdt van realistische verhalen.


Andere boeken van deze auteur:


Home - Contact - Over - ZoekBoekverslag op uw site - Onze Boekverslagen - Boekverslag toevoegen