U kijkt nu naar de cache versie van het boekverslag : Leon De Winter - De Ruimte Van Sokolov.
Deze versie komt van http://www.collegenet.nl/studiemateriaal/verslagen.php?verslag_id=7800 en is laatst upgedate op Onbekend.
De taal ervan is Nederlands en het aantal woorden bedraagt 5182 woorden.

Leon de Winter - De ruimte van Sokolov

Beoordeling Ornée & Vermeer Tekstbureau



2e druk december 1992

1e druk november 1992, 411 pagina’s



Samenvatting



Aleksandr Iwanowitsj Sokolov (Sasja) was getuige van de moord die op 23 september 1990

in de wijk Shekunat Hatikva in het zuiden van Tel Aviv plaatsvond. Hij werkte daar als

straatveger en was juist achter zijn kar gaan zitten om een fles wodka te drinken toen een

man aan de overkant van de straat een pand verliet. Plotseling verscheen een tweede man

die twee schoten loste. De schutter liep op Sokolov af. Sokolov zei in het Russisch, zijn

moedertaal, "Ik heb niets gezien".



De moordenaar keek Sokolov even aan en rende weg. Sokolov wist zeker dat hij zijn oude

vriend Lev Lezjawa herkend had. Maar dat was onmogelijk. Hij had Lev vijf jaar geleden

voor het laatst gezien in Rusland na de ontploffing van de Oktjabr-raket. Die ontploffing

was voor Sokolov het einde van zijn loopbaan als raketspecialist in Rusland geweest. Enige

jaren na het ongeluk had hij een visum voor Israël weten te krijgen waar hij gedacht had

makkelijk aan werk te komen. Van zijn welkomstgeld had hij een dure flat gehuurd. De

banen lagen echter niet voor het oprapen en Sokolov werd steeds meer alcoholist.



Na de confrontatie met de moordenaar dacht hij terug aan de eerste keer dat hij Lev

ontmoet had, op Middelbare School no.79 in Moskou. Tot Lev op school kwam, was Sokolov de beste leerling van de klas. Nu had hij een concurrent, die hij slechts met een half punt

voor had weten te blijven. Zo kreeg Sokolov de eer bij de jaarlijkse prijsuitreiking, maar

Lev stopte in zijn felicitatie zoveel venijn dat Sokolov zich gedwongen voelde een

riskante weddenschap te accepteren. Lev zei nooit te studeren. Als hij een boek even

inkeek, kende hij de inhoud en Sokolov, die daarvoor niet onder wilde doen, beweerde dat

ook hij daartoe in staat was. Vrienden zouden een boek uitzoeken en na vijf minuten inzage

zouden er vragen gesteld worden. Die weddenschap verloor Sokolov , waarmee hij een paar zeer dure handschoenen verspeelde die zijn moeder met extreem veel moeite voor hem

bemachtigd had. Overigens had Lev, die vals had gespeeld, later de handschoenen teruggegeven. Sokolov wilde ze echter niet meer dragen, moreel gezien was hij ze kwijt.



Het geluid van de politie sirene haalde Sokolov uit zijn gedachten. Hij wilde niet

aanwezig zijn op de plek van de misdaad als de politie kwam. Hij was in zijn leven al te

vaak ondervraagd. "Ondervragingen waren de valstrikken in zijn leven. Als hij

tegenover een autoriteit zat, werd Sokolov overmeesterd door angst dat de ontmaskering

nabij was" (blz. 37) Hij had slechte herinneringen aan de ondervraging van de KGB na

de ramp met de raket. Ook had hij een test met een leugendetector niet doorstaan. De test

was nodig om een baan te krijgen bij Israel Aerospace Corporation . Een andere baan die

hem was aangeboden, was een betrekking bij All Season Parts. Dit bedrijf leverde

vliegtuigonderdelen van slechte kwaliteit aan ondernemingen in de Derde Wereld. Sokolov

wilde deze baan niet.



Inmiddels was hij in zijn kleine kamer aangekomen, waar hij onmiddellijk naar de

inferieure Gold-wodka greep en terugdacht aan 30 juni 1985 toen de Oktjabr ontploft was.

Sokolov was op de gastentribune van het vluchtleidingscentrum in Kaliningrad aanwezig,

samen met aspirant-leden van het Politbureau. De feitelijke lancering vond plaats op de

basis Baikonoer in Kazachstan. Het grote videoscherm aan de overkant van de zaal lichtte

plotseling op en seconden later was duidelijk dat de brokstukken brandend naar de aarde

terugvielen.



Duizenden soldaten zochten naar en vonden uren later de stoffelijke resten van de

kosmonauten. Na het ongeluk had Sokolov zijn vriend Lev nog eenmaal gezien: tijdens een

conferentie waarop alle technische experts hun ideeën over de oorzaak van het ongeluk

onder auspiciën van de KGB hadden uitgewisseld. Lev had gedurende hun schooljaren Sokolov weten te verleiden tot het soort oneerlijkheid dat hem van nature niet lag. In ruil voor

de afdruk van de sleutel van een leraar had Lev een ontmoeting gearrangeerd met het meisje

Nadja, op wie Sokolov hevig verliefd was. Ze ontmoetten elkaar op een plek waar ze niet

gestoord zouden worden. Hij was tijdens hun samenzijn te verlegen geweest om het

initiatief te nemen. Dat deed Nadja toen maar. Het was de eerste keer geweest dat een

vrouw Sokolov haar liefde schonk.



Sokolov kon het niet laten de plek van de misdaad opnieuw te bezoeken. De politie

was druk in de weer. Sokolov realiseerde zich dat hij eigenlijk toevallig zijn heil in

Israël had gezocht. Hij was bepaald niet gegrepen door zionistische idealen en van het

jodendom wist hij nagenoeg niets.



Tot zijn tiende jaar had hij zelfs niet geweten dat hij joods was en daarna had hij het

zorgvuldig verborgen gehouden. Op zijn tiende had hij, verborgen in de omlijsting van een

schilderijtje, het joodse huwelijkscontract van de ouders van zijn moeder gevonden. Hij kon de tekens niet lezen en had zijn moeder om uitleg gevraagd. Die verklaarde dat alle overige papieren in de oorlog waren verbrand, toen ze wegtrokken voor de Duitse opmars.



De vader van Sokolov had al eerder met de traditie van zijn familie gebroken en was een

bevlogen communist geworden. Enkele jaren later had Lev hem bekend dat zijn moeder een

jodin was en had hij zich afgevraagd of Sokolov nog met hem wilde omgaan. Op zijn beurt

had Sokolov verteld van zijn vondst van enkele jaren geleden.



Ze hadden toen plechtig besloten vrienden voor het leven te zijn!



Sokolov bedronk zich op de avond van de dag waarop hij kroongetuige van een moord werd,

"tot hij van binnen één en al Gold was". Hij droomde dat hij ondervraagd werd

en zijn vriend Lev had hem verraden. De volgende ochtend stond zijn werkgever, Zwarte

Jossi, voor de deur. Hij eiste de straatvegerskar op en deelde Sokolov mee dat hij

ontslagen was. Na veel vernederend gesmeek van Sokolov wilde hij hem nog een kans geven.

Nog voor Sokolov goed en wel aan het werk was, werd hij aangesproken door Naum Katsz,

inspecteur zware misdrijven, die hem uitnodigde mee te gaan naar het politiebureau.



Daar liet Sokolov zo weinig mogelijk los. Hij wilde Lev niet nogmaals verraden. Toch

ontkwam hij er niet aan een compositie-tekening van de moordenaar te maken.



"Sokolov koos enkele onderdelen die vaag naar de trekken van Lev neigden, maar het

resultaat was nietszeggend en verstoken van de allure van Levs persoonlijkheid".



Lev, de onbetwiste leider van het ruimtevaartprojekt had ooit gevochten met een

kosmonaut, Maltsev, met wiens vrouw hij een verhouding had. De kosmonaut was geschorst.

Niemand, behalve Sokolov, had geweten dat het Lev was geweest die met hem gevochten had.

Sokolov had wel zijn vrouw Irina in vertrouwen genomen. Na het ongeluk met de raket had

Sokolov zich afgevraagd waarom Maltsev op het laatste moment weer in ere was hersteld en

als bemanningslid in de verongelukte raket had plaatsgenomen. Tijdens latere

ondervragingen door de KGB had de vechtpartij een grote rol gespeeld. Irina had het

incident gemeld toen zij door de KGB was ondervraagd. Sokolov werd ermee geconfronteerd,

wilde niet ingaan op de suggestie van de ondervrager dat Lev een zeer gecompliceerde moord

op de kosmonaut had gepleegd, maar kon de vechtpartij en zijn stilzwijgen over een zaak

die gerapporteerd had dienen te worden, niet ontkennen. Na dat gesprek was de neergang van

Sokolov begonnen. Hij kreeg volledig oninteressant werk in Tomsk opgedragen, waar hij een

zielloze verhouding had met een vrouw om wie hij niets gaf. Irina was hem niet gevolgd in

zijn ballingschap. Een jaar na de ontploffing van de raket was ze officieel van hem

gescheiden en had hun dochtertje, Natasja, toegewezen gekregen. Pas na de dood van zijn

moeder maakte Sokolov een eind aan zijn ballingschap. Hij zocht contact met de joodse

gemeenschap en maakte van hun kanalen gebruik om Rusland te kunnen verlaten. Zijn moeder had hem dat al eerder aangeraden; hij had immers niets meer te zoeken in de Sovjet-Unie.



Het verblijf op het politiebureau had te lang geduurd. Toen Sokolov thuiskwam vond hij

een briefje van Zwarte Jossi. Hij was in verband met zijn afwezigheid die middag

definitief ontslagen. De kamer naast de zijne was inmiddels betrokken door twee nieuwe

immigranten, een moeder, Tanja, met een jonge dochter, Emma.



De vrouw ging tot zijn verbazing in op zijn uitnodiging om ‘s avonds wat te

drinken. De avond verliep in harmonie. Tanja was vervuld van zionistische verwachtingen

omtrent haar nieuwe vaderland. Haar leven in de Sovjet-Unie was moeilijker geweest dan wat

Sokolov in zijn bevoorrechte positie van vooraanstaand wetenschapper, op de periode in

Tomsk na, ooit had meegemaakt. Sokolov, lang verstoken van liefde, had niet gedacht ooit

nog een begin te durven maken met een relatie.



Hij was niet optimistisch over het verdere verloop en nam ‘s avonds laat ‘de

tijd om de illusie over een romance met een moeder van een dochter uit zijn hoofd te

zuipen’.



De dagen daarna bleef Sokolov drinken. Zijn roes was als een reis door de kosmos. Soms

vond hij de kracht om op te staan en zichzelf van nieuwe flessen Gold te voorzien. Een

enkele maal merkte hij dat er iemand op zijn kamer kwam, zoals de huisbaas, Finkelsjtain,

die de huur wilde zien en die hij met moeite ervan wist te overtuigen dat hij binnenkort

zou betalen. Flarden van de ontmanteling van zijn huwelijk met Irina kwamen zijn geheugen

binnen. Na zijn verhoor door majoor Kirov van de KGB, waarbij hij zijn kennis over de

vechtpartij van Lev had moeten opbiechten, waren er meer verhoren gevolgd. Hij had de KGB nooit aan het bewijs geholpen dat Lev de raket had gesaboteerd, maar moreel had hij hem verraden. Hij nam Irina kwalijk dat zij als eerste met de KGB had gesproken over iets dat

hij haar in vertrouwen had gezegd. Van het ene verwijt kwam het andere. In de loop van de

gesprekken werd duidelijk dat Irina door Lev verleid was en dat ze met elkaar naar bed

waren geweest. Irina had haar overspel bekend, niet zozeer om Sokolov te kwetsen als wel

om hem duidelijk te maken hoe onbetrouwbaar zijn vriend Lev eigenlijk was.



Plotseling schudde iemand Sokolov wakker uit zijn roes en riep: "Sasja? Hoor je

me? Sasja? Ben je ziek?" Sokolovs zieke lijf zweeg en hij luisterde naar die vreemde,

vertrouwde stem. Het was Lev, Sokolov kon het niet geloven, maar daar zat in zijn

leunstoel zijn oude vriend en voormalige baas. Lev wilde Sokolov onmiddellijk meenemen,

weg uit die vieze kamer naar het comfortabele appartement dat hij bewoonde. Sokolov was

verbaasd toen hij merkte dat Lev een chauffeur had die een grote Amerikaanse auto

bestuurde en was nog verbaasder toen hij het ‘koninklijke’ appartement van Lev

zag.



Een oudere vrouw, een kleine Sefardische jodin, Channah, verwelkomde hen. Zij was de

huishoudster die voor Sokolov zou zorgen. Hij kreeg het advies voorlopig vooral veel en

lang te slapen en vooral van de drank af te blijven. Lev moest enkele dagen weg. Na die

tijd zouden ze orde op zaken stellen.



Zeventien uur achtereen sliep Sokolov . Drie dagen later at hij met Lev in het

restaurant van het Carlton Hotel. De verleiding om een wodka te bestellen was groot, maar

Lev weerhield hem. Hij zou zijn handen van Sokolov aftrekken indien hij een druppel

dronk. Ze spraken over het verleden, met name de periode na de ontploffing. Ook Lev

was verhoord. Hij was vastgezet in een kamer op een landgoed, het detentiecentrum voor

hoge pieten die buiten hun boekje waren gegaan. Ze hadden hem daar tien weken vastgehouden en toen laten gaan.



Lev vroeg zich nog steeds af hoe de KGB van de vechtpartij had kunnen afweten. Sokolov nam zich voor ooit de waarheid over de bron van de KGB majoor Kirov te vertellen.

Voorlopig zweeg hij lang en vroeg daarna of de vrouw waar het allemaal om begonnen was,

de moeite waard was geweest. Dat was ze volgens Lev, maar ze had inmiddels zelfmoord

gepleegd door van een veertig etages hoge flat in New York af te springen. Daar was het

tweetal terechtgekomen nadat ze via een oom van Lev in Tbilisi met criminele contacten,

een uitreisvisum hadden gekregen. Lev gaf Sokolov te verstaan dat hij in Amerika veel geld

had verdiend. Dat was lang niet allemaal langs legale wegen gegaan; zijn Georgische

familie was een soort maffia-clan.



Langzaam begreep Sokolov dat de reddingsboei die naar hem geworpen werd, een baan die

Lev hem aanbood, afkomstig was van moord en diefstal.



De Georgische maffiabenden waren berucht in de Unie. Opnieuw had hij maar een

verlangen, zich verdoven met wodka. Hij bestelde zelfs een glas van het vergif, maar bleef

er uiteindelijk vanaf en liet zich door Lev overtuigen dat het zo langzamerhand tijd werd

ethische scrupules overboord te zetten.



Na de ontploffing van de raket had Sokolov vijf jaar lang zitten rouwen. Lev

daarentegen had een nieuwe toekomst opgebouwd, iets waaraan Sokolov nu ook kon beginnen.

Lev had als voorschot op zijn toekomstige salaris alvast een hoekflat in een luxe buurt

voor hem gehuurd.



Er waren niet veel spullen die Sokolov van zijn oude kamer wilde meenemen. De koffer

bleef voor de helft leeg. Sokolov schrok toen hij de ruimte zag waarin hij vijf dagen lang

als een beest had liggen drinken. Hij vroeg zich af hoeveel overlast hij Tanja en haar

dochter had bezorgd in zijn dronkenschap. Plotseling stond zij in de deuropening. Hij

schaamde zich. Zij maakte maar een opmerking: ‘Je was incommunicabel’



Voordat Sokolov wist wat hij deed, vroeg hij Tanja om ‘s avonds met hem te gaan

eten. Ze accepteerde. Tijdens het diner maakte Tanja duidelijk dat zij, toen haar

echtgenoot in Afghanistan was gesneuveld ‘dezelfde Russische ziekte’ had gekend

als Sokolov . Haar leven was nu veranderd. Ze zou de wereld veroveren en was op zoek naar

een degelijke man die haar kuren zou kunnen verdragen.



Sokolov dacht dat het nooit wat zou worden met haar, maar in de taxi op de terugweg

schurkte ze zich behaaglijk tegen hem aan. Met een handdruk namen zij echter afscheid voor

de deur bij Tanja.



Inmiddels had Sokolov meubels gekocht, begeleid door de chauffeur van Lev die enkele

weken voor Sokolov zou werken. En daarna was witgoed, waren lakens, serviezen en

keukenspullen aangeschaft. Binnen twee uur beschikte Sokolov over meer rijkdommen dan hij gedurende zijn hele leven in de Sovjet- Unie bij elkaar had gespaard. Toch waren zijn

gevoelens dubbel. Hij herinnerde zich het incident van de weddenschap om de handschoenen.

Nog in Rusland was hij te weten gekomen dat alles doorgestoken kaart was geweest. Lev had

de boeken gekend en wist welke vragen gesteld zouden worden. Hij had Lev met dat feit

geconfronteerd en er volgde een gesprek dat op een forse ruzie uitdraaide. De vriendschap

was zelfs een tijdlang volledig verbroken geweest. Maar toen Sokolov op de begrafenis van

de vader van Lev verscheen, hadden ze de draad van hun relatie weer opgepakt. Sokolov

vroeg zich af wat hij Lev nu verschuldigd was en in hoeverre de bedoelingen van Lev deze

keer oprecht waren. Zijn loyaliteit werd al snel op de proef gesteld, want Naum Katsz

de politieman, kwam de volgende morgen al op bezoek. Inmiddels wist hij alles van het

verleden van Sokolov en was hij uitermate argwanend over de luxe omstandigheden waarin

deze toen verkeerde. Tegen het verhaal dat Sokolov zou gaan werken voor October

Enterprises en een voorschot had gekregen op zijn salaris, kon de speurder weinig

inbrengen. Het viel hem wel op dat de naam van het bedrijf dezelfde was als die van de

ontplofte raket. Zo kwam het gesprek op Lev. Sokolov was blij dat de compositietekening

die hij gemaakt had heel weinig op zijn vriend leek. Katsz vertrok met enkele ironische

opmerkingen over de mooie meubels en de prijs van het appartement. Hij kondigde aan nog

van zich te laten horen.



Enkele dagen later ging Tanja met Sokolov mee naar boven. Vlak voordat het opbouwen van

erotische spanning zijn voltooiing zou krijgen, wendde Tanja zich af.

Ze had geconstateerd dat Sokolov niet besneden was en wilde nu de liefde niet

bedrijven. Ze was uit idealisme naar Israël gekomen en de besnijdenis was voor haar een

belangrijk deel van de joodse cultuur. Het was aan Sokolov om te beslissen of hij onder

het mes zou gaan, maakte zij hem op een lieve manier duidelijk.



De lief gepresenteerde hint dat Sokolov zich moest laten besnijden, werd na enige tijd

omgezet in een ultimatum. Tanja maakte hem duidelijk dat zij niets liever wilde dan met

hem trouwen, maar dat alleen in besneden staat. Bovendien wilde zij nog een kind. Haar

dochtertje Emma moest in een echt gezin opgroeien. Sokolov werd niet veel keus gelaten.

Toch kon hij nog steeds niet het besluit nemen. Wat hij wel besloot te doen, was Lev op de

hoogte stellen van het bezoek van inspecteur Katsz en dus van de moord waarvan hij getuige

was geweest.



Heel voorzichtig gaf Sokolov een aantal hints waaruit Lev zou kunnen afleiden dat hij

herkend was. Maar Lev gaf geen krimp. Hij deed of het verhaal volledig nieuw voor hem was

en zei er geen enkele moeite mee te hebben om aan de politieman te bevestigen dat Sokolov

nu bij hem in dienst was. Gedurende zeven dagen na dat gesprek hoorde Sokolov niets van

Lev. Daarna kreeg hij een uitnodiging om op de West Bank de lokatie te bekijken van de

nieuwe fabriek waarover hij de leiding zou krijgen. Samen werden ze door Roy, de

chauffeur, waarvan Sokolov ontdekt had dat hij een wapen droeg, naar een

troosteloze plek gereden, aan de rand van een kale vallei. Deze plek was uitverkoren omdat de

Israëlische regering vestigingen hier met miljoenen dollars subsidieerde.



De Arabische nederzetting zou moeten verdwijnen en rondom de fabriek zou een nieuwe

joodse kolonie met scholen en andere voorzieningen gebouwd worden.



Sokolovs bedenkingen werden als ethische ‘rimram’ terzijde

geschoven.



Er vond een ontmoeting plaats met een Israëlische kolonel, Uri Bar-On, die volgens Lev

uitstekende contacten had in de internationale wapenwereld. Pas toen werd het Sokolov

duidelijk dat zij wapens zouden gaan produceren. Het zou de eerste keer in zijn leven zijn

dat hij iets met militairen te maken kreeg. Het werk aan de Russische raket was puur

civiel geweest; de militaire raketten werden in een ander research-

centrum ontworpen dan waar hij en Lev werkten.



Hij zat vol bedenkingen en verwoordde die. Lev hield hem voor dat zijn alternatief

‘de goot’ was en natuurlijk kon Sokolov daarvoor niet kiezen. Hij had

inmiddels te veel te verliezen. Hij zou akkoord gaan. Wat hij nu deed, was zijn ziel met

een laagje verontschuldigingen glazuren. Hij zou gaan doen wat zijn geweten hem afraadde.



Hij zou honderdduizend dollar verdienen met het maken van wapens, en hij zou met het

besef moeten leven dat zijn vader zich in zijn graf omdraaide.



De volgende ochtend zou de zakelijke overeenkomst tussen Sokolov en Lev bezegeld worden

bij de notaris. De naam van de nieuwe onderneming zou ‘November Enterprises’ zijn. Die avond belde Sokolov met zijn ex-vrouw Irina.





Lev had altijd contact met haar gehouden en er bij Sokolov op aangedrongen dat hij haar

zou helpen. Irina klaagde over de levensomstandigheden in Rusland. Met name het dochtertje

Natasja zou er geen toekomst hebben. Ze smeekte Sokolov om haar naar Israël toe te halen,

waarmee hij niet meteen instemde. Hij vroeg bedenktijd. Na het gesprek overdacht Sokolov

dat zijn relatie met Tanja eerst stabiel zou moeten zijn, voordat hij iets voor Irina en

Natasja kon doen.



Hij zou zich laten besnijden.



Sokolov had de operatie ondergaan en doorstaan. Hij was nu besneden. Net toen de

narcose was begonnen te werken, had hij het opgewonden gefluister van een verpleegster

gehoord die vertelde dat de Amerikanen waren begonnen met het bombardement van Bagdad. Nu, in de schemer van het ontwaken, dacht Sokolov aan de komst van zijn vrouw en dochter naar Israël. Irina had een foto naar Sokolov gezonden. Daarop stond een tienjarig meisje,

gekleed in een westerse spijkerbroek.



Toen hij eenmaal een recent portret had gezien van zijn geliefde dochter Natasja, aan

wie hij zo lang had geprobeerd niet te denken, was de beslissing genomen.



Een bewijs van joodse nationaliteit was in Rusland te koop. Sokolov zou voor het geld

zorgen. Lev was de eerste die hem in het ziekenhuis bezocht, Tanja en Emma zouden later

komen omdat ze naar de Oelpan moesten, de introductielessen voor immigranten. De twee

vrienden bespraken de oorlogstoestand en vroegen zich af of Irak nu Scud-raketten op Tel

Aviv zou afvuren.



Lev wist te melden dat het op straat doodstil was. De mensen namen geen risico en

bleven binnen.



Lev en Sokolov waren inmiddels volledige partners in de nieuwe onderneming.



Gezien de omstandigheden in het Midden-Oosten ten tijde van de Golfoorlog leken de

scrupules van Sokolov om wapens te produceren volledig achterhaald. Tanja had hem er zelfs

om uitgelachen.



Inmiddels had hij zich in afwachting van de operatie in de westerse wapentechnologie

verdiept. Hij was klaar voor zijn nieuwe baan. Opeens deelde Lev mee dat hij een probleem

had. Hij werd gechanteerd door een man die in zijn huis en kantoor een

beveiligingsinstallatie had aangelegd.



Tegelijk met die installatie waren microfoons bevestigd. Die waren weliswaar intussen

verwijderd, maar de man had veel informatie tot zijn beschikking over zaakjes die het

daglicht niet konden verdragen. Al eenmaal had Lev hem een grote som geld betaald, maar nu

werd er twee miljoen dollar geëist. De man moest dood.



Sokolov kon zijn oren niet geloven. Rechtstreeks vroeg hij nu of Lev ook

verantwoordelijk was geweest voor ‘die andere moord’. Hij kreeg geen

bevestiging.



Sokolov wees zijn vriend erop dat er nog een tweede getuige was geweest, ene Grünwald,

een oude man die als amateur-schilder portretten maakte.



Deze had van de moordenaar ook zo’n portret gemaakt, dat een zekere gelijkenis met

Lev vertoonde. Vreemd genoeg vertoonde het tweede portret dat de man had getekend

overeenkomsten met Sokolov zelf . Dit soort informatie interesseerde Lev wel, dat was

duidelijk, maar hij ging er rustig mee om, alsof het hem niet echt aanging.



Lev zette Sokolov onder druk terwijl hij in de ziekenkamer een van zijn geliefde, dure

sigaren rookte. Hij maakte Sokolov duidelijk dat hij de aangewezen persoon was om de moord te plegen. Als vriend kon Lev hem vertrouwen en bovendien had Sokolov, die in het

ziekenhuis geacht werd te verblijven, een uitstekend alibi.



Lev bood hem geld, vijfhonderdduizend dollar, waarop Sokolov ontbrandde.

Lev wilde hem dus gewoon betalen als een huurmoordenaar. Hij weigerde het geld;

hij weigerde ook om de moord te plegen. Lev chanteerde hem, gaf aan dat hij door zijn

weigering de toekomst van zichzelf, die van zijn ex-vrouw en dochter en van zijn nieuwe

vriendin op het spel zette. Sokolov wist dat hij, na de ramp met de raket, de vijf jaar

ballingschap in Tomsk en zijn periode van dronkenschap in Tel Aviv, niet voldoende

spankracht zou hebben om er ooit nog bovenop te komen als hij nu alles verloor. Zijn

salaris was inmiddels 8000 dollar per maand en zou met de opening van het nieuwe kantoor

van November Enterprises stijgen tot 12.000.



Toen Tanja en Emma op bezoek kwamen was hij nogal afwezig.



Vroeg in de nacht verliet Sokolov het ziekenhuis, ondanks de pijn die hij voelde bij

elke stap die hij zette. ‘Hij deed het voor Lev, voor Tanja, voor Natasja, en als de

daad net zo absurd was als de gedachte eraan dan zou hij ermee kunnen leven. Dit moest zo

blijven. Als hij er later aan terugdacht dan moest het net zo werkelijk zijn als een

nachtmerrie.’



Sokolov vond de auto op de plek die Lev hem bij zijn tweede bezoek van die dag had

aangeduid. Erin lagen het pistool en het koffertje met springstof. Daarnaast lagen de

handschoenen die Lev ooit van Sokolov had gewonnen. Was dit als grap bedoeld of als teken

van hun vriendschap?



De man die Sokolov moest vermoorden kende hij. Het was David Koeznadze, de man die

onbetrouwbare vliegtuigonderdelen leverde en voor wie Sokolov niet had willen werken.

Kennelijk deed hij ook in beveiligingsapparatuur en in chantage. Dat laatste zou hem nu

fataal worden. Op het wachtwoord ‘een assistent van meneer Grünwald’ werd Sokolov binnengelaten. Hij beging de vergissing niet meteen te schieten. Tijdens een kort gesprek smeekte Koeznadze om genade. Hij had Grünwald toch niets misdaan. De naam Lev Lezjawa betekende wel iets voor Koeznadze, maar hij zei dat hij hem niets had misdaan. Sokolov aarzelde tot Koeznadze snel een pistool uit een kast pakte en op hem vuurde. De kogel trof het koffertje met explosieven en werd daarin gestopt. Daarna vuurde Sokolov meedogenloos tweemaal. De opdracht was nu om het huis te vernietigen door het tijdmechanisme van de explosieven in te schakelen.



Nu de koffer was geraakt, besloot Sokolov tot een inspectie van het mechanisme. Daarbij

ontdekte hij dat er een fout was gemaakt. Het was voor Sokolov duidelijk dat een

methodisch, wetenschappelijk mens als Lev nooit per ongeluk zo’n fout had kunnen

maken. Lev had hem ook willen vermoorden! Of niet soms? Hij twijfelde en wilde naar Tanja

gaan om haar alles op te biechten, maar ook om haar geruststellende woorden over Lev te

horen. Zij zou zeker een verklaring hebben waaraan Sokolov nog niet had gedacht.



Hij reed door het doodstille en verduisterde Tel Aviv dat in afwachting was van de

Scud-raketten uit Irak. Hij had pijn. Buiten zijn appartement waar Tanja en Emma

verbleven, zag Sokolov een uitgedrukte sigaar die als het ware de signatuur van Lev droeg.

Hij draaide zich om, zocht en vond de auto van Lev en monteerde de springstof.

‘Sokolovs onderlijf stond in brand, zijn geslacht leek open te barsten en leeg te

lopen, en toen hij vanuit de duisternis van de portiek naar het flatgebouw keek, zag hij

dat Lev naar buiten kwam.’



Toen Sokolov net terug was in het ziekenhuis klonk het luchtalarm en werden ambulante

patiënten opgeroepen zich met hun gasmaskers naar de luchtdichte kamer te begeven.



Natasja vierde haar verjaardag op het dakterras van het Carlton Hotel in Tel Aviv.



Dat was een dure grap, maar Sokolov kon het betalen. Bij het aangaan van het

partnerschap in November Enterprises hadden Lev en hij een wederzijdse levens -

verzekering afgesloten. Sokolov was nu rijk. Het bedrijf floreerde . Tanja en Irina

zouden nooit vriendinnen worden, maar ze kenden samen een solidariteit zoals die alleen

tussen Russische immigranten kon bestaan. Naum Katz, de inspecteur die Sokolov intensief

verhoord had na de nacht waarop de eerste Scud-raketten Tel Aviv getroffen hadden, was

bijna een huisvriend geworden. De enige belemmering was dat Sokolov nog steeds een

verdachte was. De nacht dat Koeznadze was vermoord en waarin Lev was opgeblazen, was ook ene Grünwald om het leven gebracht. Dat was de tweede getuige van de moord die Sokolov in zijn dronken periode had aanschouwd. Katsz kon het idee niet van zich afzetten dat er een verband was tussen die moorden, maar ging daar gemoedelijk mee om .



Sokolov begreep dat Lev de tweede getuige het stilzwijgen had willen opleggen.



Het motief voor de moord op Koeznadze was hem onduidelijk . Belangrijker dan een

verklaring daarvoor, was zijn gouden toekomst in Israël. The sky is the limit.



Misschien zou hij wel eens met een Shuttle, een ruimtebus, door de atmosfeer en de

stratosfeer een ruimtereisje maken. In zijn kantoor werd al gewerkt aan het ontwerp voor

zo’n ruimtevaartuig. Hij wilde het aan de NASA voorleggen.



Analyse en interpretatie



Titel: ’De Ruimte van Sokolov’ slaat op de vacuümruimten waar Sokolov op

gepromoveerd is. Ook staat ‘De Ruimte van Sokolov’ voor de ruimten waarin

Sokolov is, als hij helemaal weg van de wereld is als hij enorm veel wodka heeft gedronken.





Motto: Niets zult ge zien in de eeuwige lege verte,



De stap niet horen die ge doet,



Geen steunpunt vinden voor uw voet



Goethe, Faust



‘Geloof je niet dat God alles ziet?’



‘God is een luxe die ik me niet kan veroorloven.’



Woody Allen, Crimes and Misdemeanors



Opdracht: Voor Jessica (Durlacher)



Genre: Psychologische Thriller (met historisch kader)



Thema: De levensomstandigheden van de Russische Joden in Israël.



Het verhaal laat zien dat Russische immigranten erg veel moeite krijgen met het vinden van een baan in Israël, ook al heeft Sokolov (in dit geval) nog zo’n goede opleiding gehad

in Rusland.



Motieven



- Band met Joods traditie



De familie van Sokolov verbergt het Joods-zijn voor de wereld uit angst en schaamte



- Vriendschap tussen recht tegenover elkaar staande mensen



Sokolov en Lev zijn juist vrienden omdat ze zo verschillend zijn. Ze hebben elkaar

nodig.



- Verslaving aan Alcohol



- Eenzaamheid



- Principieel zijn in een corrupte wereld



- Ruimtevaart



- Liefde



Verhaallagen

- Gebeurtenissen laag: Thriller

- Thematische laag: De band met Joodse tradities

Opbouw: De roman is opgebouwd uit 3 delen en elk deel is opgebouwd uit genummerde

hoofdstukken. Het eerste deel gaat over Sokolov in zijn flat in Israël waar hij steeds

verder aftakelt. In deel 2 wordt Sokolov gevonden door zijn vriend Lev. In deel 3 begint

Sokolov steeds meer na te denken over de vriendschap met Lev.



In de hoofdstukken wisselen het heden en het verleden af.



Structuur: De gebeurtenissen in het heden wisselen af met de gebeurtenissen in het

verleden. Zo krijg je een goed beeld van de vroegere vriendschap tussen Lev en Sokolov.

Het boek begint in medias res en heeft een gesloten einde.



Personages:

Sasja Sokolov: (Blz 337)

"Misschien was hij zo krampachtig principieel omdat hij zijn vermogen tot verraad

in bedwang moest houden en dat was iets dat door Lev werd herkend. Lev bracht het aan de

oppervlakte; In feite was Sokolov dezelfde schoft als zijn vriend, met dien verstande dat

Lev openlijk en direct op zijn doelen joeg en Sokolov eerst zelfkastijding onderging.

Sokolov was principieel omdat hij bang was voor zijn eigen bandeloosheid, zoals z’n

drankgebruik aantoonde, en een kunstmatig korset van regels en wetten gaf zijn gedrag de

stevigheid die niet door zijn natuur kon worden verschaft" (blz 37)



"Ondervragingen waren de valstrikken in zijn leven. Als hij tegenover een

autoriteit zat, werd Sokolov overmeesterd door angst dat de ontmaskering nabij was".

Hieruit blijkt dat hij behoorlijk zenuwachtig en onzeker kan zijn.

Sokolov voelt zich geen echte Jood. Ook voelt hij geen echte band met Israël.



Lev Lezjawa: Lev wil alles uitproberen en doet dat ook. Hij zoekt grenzen op en

ontwikkelt een cynisme waartegen Sokolov maar één keer bestand is, namelijk als hij Lev

met auto en al opblaast. Daarvoor wist Lev Sokolov steeds te verleiden.



Lev’s Georgische familie is een soort mafia-clan.



Zowel Sokolov als Lev zijn erg intelligent. Ze hebben allebei aan de raket de Oktjabr

gewerkt.



Tijd: Het verhaal speelt zich af in Israël en Rusland. In het vertelheden (Israël) is

het rond 1991 (de Golfoorlog). Rusland komt alleen aan de orde als Sokolov herinneringen

aan zijn jeugd ophaalt en als beschreven wordt hoe er aan de raket de Oktjabr gewerkt is

en hoe de ramp is ontstaan.



Tijdsverloop: Het verhaal in Israël speelt zich af in enkele maanden. Er komen

regelmatig flash-backs voor. In die flash-backs worden Sokolov’s jeugd en het werken

aan de raket beschreven. In zijn jeugd ontstond de vriendschap tussen Sokolov en Lev.



Perspectief:

De ruimte van Sokolov is een personaal vertelde roman. Het perspectief lijkt bij

Sokolov te liggen, maar dat is niet helemaal het geval. De gedachten van Sokolov leer je

alleen kennen via het medium van de verteller. De echte beweegredenen van Sokolov blijven

impliciet. Daardoor is er een behoorlijke afstand tussen lezer en romanpersonage.



Ruimte: Het vertelheden speelt zich voornamelijk af in Israël, Tel Aviv. Sokolov en

Lev maken eenmaal een reis naar de’Westbank’ als ze de lokatie van de nieuwe

fabriek bekijken. De beschrijving van Tel Aviv is nauwkeurig. Er worden ook straatnamen en

namen van de wijken gebruikt. De ruimtelijke beschrijving van Moskou, Tomsk en Kaliningrad is minimaal.



Taalgebruik en stijl:

De Winter heeft een vlotte manier van schrijven. De zinnen zijn niet moeilijk. In dit

boek worden de ruimtes zeer goed beschreven. Ook schrijft hij het verhaal in een

historisch kader. Doordat het verhaal erg realistisch lijkt, wordt het thriller-effect

versterkt. Hij schrijft vaak over joods mensen. Het verhaal heeft een ‘’happy

end’’.



Achtergrond Informatie:



Tekstbeleving:



Onderwerp: Het onderwerp beviel mij zeer. Ik kon het erg waarderen dat er soms passages

in voor kwamen met meer technische gegevens dan echt literatuur. Ik had dat nog nooit in

een boek gezien. Het thema zelf had ik ook nog nooit in een ander boek gezien.



Plot: Ondanks de vele pagina’s heb ik het boek toch redelijk snel uitgelezen. Het

verhaal werd niet snel saai door de vele gebeurtenissen. Het einde is ook zeer goed

gekozen naar mijn mening.



Bouw: Het verhaal is goed in elkaar gezet. Door terugblikken naar het verleden kom je

steeds meer te weten over het karakter van de personen,



Personages: Ondanks dat Sokolov niet echt een realistisch personage is,

begint hij echt voor mij te leven. Ik hoopte echt dat het beter zou gaan met Sokolov, een

fictief persoon! Sokolov is echt een sympathiek personage En aan Lev kreeg ik steeds meer

een hekel. Het verwonderde mij dat deze twee karakters vrienden konden zijn en ik kon me daarom ook goed voorstellen dat Sokolov Lev uiteindelijk heeft vermoord.



Stijl: Het taalgebruik van De Winter is erg modern. Ook daardoor leest het verhaal

makkelijk. Hij gebruikt vele, korte dialogen en geen onnodige beeldspraak.


Andere boeken van deze auteur:


Home - Contact - Over - ZoekBoekverslag op uw site - Onze Boekverslagen - Boekverslag toevoegen